De uitvoering vindt zijn oorsprong in de glasfabriek. Voordat de glasbladen tot een isolerende eenheid worden samengevoegd, plaatst men de profielen in de nog open spouwruimte. Deze interne componenten worden aan de randen verbonden met de reguliere afstandhouders. Een star raamwerk. De positie moet exact overeenkomen met het beoogde ontwerp, want na het sealen van de ruit is correctie onmogelijk.
Na de montage van de beglazing in de sponning volgt de visuele afwerking. Men brengt de externe plakroeden aan op beide glasvlakken. Deze latten, vaak van hout of aluminium, worden met een hoogwaardige dubbelzijdige tape op de ruit gefixeerd, waarbij de monteur de roeden exact over de interne Wienersprossen lijnt. De illusie van een massieve roede valt of staat met deze precisie. Dikwijls wordt de aansluiting tussen de roede en het glas afgedicht met een dunne kitvoeg om inwatering te voorkomen en een strakke overgang te garanderen. Het resultaat bootst het uiterlijk van een authentiek, uit losse ruitjes opgebouwd raam na, terwijl de thermische prestatie van de grote glasplaat ongewijzigd blijft.
Niet elke Wiener sprosse is identiek. De klassieke variant bestaat uit aluminium profielen in de spouw, vaak geanodiseerd of gepoedercoat in een kleur die overeenstemt met het kozijnwerk. Voor projecten waar de isolatiewaarde de doorslag geeft, zijn er tegenwoordig 'warm-edge' uitvoeringen beschikbaar. Deze zijn vervaardigd uit kunststof of een combinatie van roestvrij staal en kunststof. Ze verminderen de koudebrugwerking binnen de ruit aanzienlijk. Dit is cruciaal. Een metaalprofiel in de spouw geleidt namelijk kou naar het binnenblad, wat condensvorming op de plek van de roeden kan veroorzaken. De kleurkeuze van de interne afstandhouder moet exact matchen met de kleur van de externe plakroeden. Zwart en technisch zilvergrijs zijn de standaard, maar bij monumentale panden wordt vaak gekozen voor een kleur die wegvalt tegen de kitzoom.
Breedte is alles bij dit systeem. Wienersprossen worden geleverd in diverse breedtematen, doorgaans variërend van 18 tot circa 30 millimeter. De keuze hangt volledig af van de gewenste uitstraling van de gevel. Een smalle roede oogt rank en authentiek. Brede varianten worden vaker toegepast in robuuste, industriële ontwerpen of bij zeer grote glasoppervlakken waar de verhoudingen anders zoekraken. Het interne profiel moet altijd iets smaller zijn dan de externe plakroede. Dit kleine verschil compenseert de dikte van de glasplaat en eventuele minimale afwijkingen in de montage. Zo blijft het aluminium hart van de constructie vanuit elke hoek onzichtbaar.
Verwar de Wienersprosse nooit met de Helima-roede. Dit is een veelgemaakte fout in bestekteksten. De Helima-variant bevindt zich uitsluitend *in* de spouw van het glas; er worden geen latten op het glas geplakt. Het is een onderhoudsvriendelijke oplossing omdat de ruit aan de buitenzijde glad blijft. Gemak dient de mens. Echter, de visuele diepgang en de schaduwwerking die zo kenmerkend zijn voor echte kruisroeden ontbreken volledig bij het Helima-systeem. De Wienersprosse is het luxere broertje. Het vereist een drieledige opbouw: het profiel in de spouw, de plakroede aan de binnenzijde en de plakroede aan de buitenzijde. Alleen deze combinatie overtuigt de kritische kijker of de monumentencommissie.
Stel je een renovatie voor van een grachtenpand. De eigenaar eist modern wooncomfort zonder het historische gevelbeeld te schaden. Hier vormen Wienersprossen van 18 millimeter de brug tussen gisteren en vandaag. De smalle opzetroeden vallen weg tegen de zwarte afstandhouder in de spouw. Van een afstand zie je geen verschil met het oorspronkelijke enkelglas met stopverf.
In de moderne villabouw zie je ze ook. Denk aan een grote keuken met veel glasoppervlak. De bewoners willen de sfeer van een oude orangerie. Een massief raam met één grote glasplaat wordt door Wienersprossen optisch opgedeeld in acht kleinere vlakken. Het is makkelijker schoonmaken dan losse ruitjes. En toch heb je die kenmerkende schaduwwerking op het glas. Het oogt diep en authentiek.
De glaszetter op de bouwplaats moet scherp blijven. Bij het aanbrengen van de externe plakroeden op de ruit kijkt hij loodrecht. Hij lijnt de houten lat exact uit met de interne strip. Eén millimeter ernaast en je ziet het aluminium binnenwerk flikkeren. Dat 'dubbele beeld' wil je voorkomen. Het breekt de illusie van een massieve roede direct af. Precisiewerk is hier geen luxe maar een absolute vereiste.
De toepassing van Wienersprossen valt direct onder de thermische isolatie-eisen van het Besluit Bouwwerken Leefomgeving (BBL). Hoewel de glasplaat constructief één geheel blijft, beïnvloedt de aanwezigheid van metalen of kunststof afstandhouders in de spouw de lineaire warmtedoorgangscoëfficiënt. De PSI-waarde wijzigt. Bij grootschalige renovatie of nieuwbouw moet de totale U-waarde van het raamsysteem, inclusief deze schijnroeden, voldoen aan de gestelde minimale isolatiewaarden. Koudebrugberekeningen zijn hierbij geen overbodige luxe.
Bij monumenten is de regelgeving vaak specifiek gericht op de esthetiek. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed hanteert strikte richtlijnen voor de profilering en breedte van de roeden. Een Wienersprosse wordt in deze context vaak als een acceptabel compromis gezien, mits de verhoudingen de historische realiteit exact spiegelen. De breedte van de plakroede is hierbij leidend. Afwijkingen van enkele millimeters kunnen leiden tot een weigering van de omgevingsvergunning. Het gaat om het behoud van de schaduwwerking en het authentieke gevelbeeld. Zonder de juiste technische onderbouwing in het bouwplan kan de inspectie de vervanging van de beglazing eisen.
De architecturale breuklijn lag bij de overgang naar dubbel glas. Historische gevels verloren plotseling hun verfijning. Authentieke houten roeden bleken simpelweg te zwaar of te dik voor de nieuwe glaspakketten. De Wienersprosse vulde dit gat. Oorspronkelijk ontwikkeld in de glasindustrie van Midden-Europa om aan de strenge esthetische eisen van monumentenzorg te voldoen terwijl de thermische prestaties verbeterden, werd de methode in de jaren tachtig van de vorige eeuw gemeengoed in de Nederlandse bouwsector.
Vroeger waren roeden constructief essentieel om kleine ruitjes te dragen; de Wienersprosse maakte daar een puur visueel element van. Een imitatie van diepte. De vroege modellen kampten vaak met condensatieproblemen door het gebruik van koude metalen strips in de spouw. Deze technische tekortkoming dwong tot een evolutie. De verschuiving naar kunststof composieten en warm-edge technologie markeert de moderne geschiedenis van de sprosse. Geen losse ruitjes meer, maar een hoogwaardige eenheid die de illusie van het verleden in stand houdt. Pragmatisme overwon de traditie.