Vlamboog

---

Definitie

Een vlamboog, ook wel elektrische boog of lichtboog genoemd, is een elektrisch verschijnsel waarbij een stroom door een gas, zoals lucht, tussen twee elektroden geleid wordt, wat resulteert in de vorming van plasma en de emissie van intensief licht en warmte.

Omschrijving

Een vlamboog ontstaat wanneer er tussen twee geleiders een elektrische lading wordt geleid, vaak door het onderbreken van een stroomkring of bij kortsluiting, waardoor het gas tussen de geleiders ioniseert en oplicht. De eigenschappen van de vlamboog zijn afhankelijk van factoren zoals het type spanning (AC of DC) en de stroomsterkte. Vlambogen kunnen ongewenst ontstaan bij het schakelen van gelijkstroom, bijvoorbeeld bij contactverlies van een stroomafnemer, of zijn veelvoorkomend in wisselstroomnetten. De temperatuur van een vlamboog kan oplopen tot wel 20.000 °C, wat een explosief effect kan hebben met intense hitte, licht en een drukgolf.

Gevaren en bescherming

Vlambogen vormen aanzienlijke risico's voor zowel personen als installaties. Mogelijke gevaren zijn verblinding door de lichtflits (UV-licht), verwondingen door de drukgolf en rondvliegende onderdelen of gesmolten metaal, brandwonden door infraroodstraling, inademing van giftige gassen en gehoorbeschadiging door de harde knal. Het is essentieel om veiligheidsmaatregelen te nemen bij het werken met elektrische installaties. De meest veilige optie is werken zonder spanning om vlamboogrisico's te vermijden. Indien dit niet mogelijk is, dient een risicobeoordeling plaats te vinden om de vlamboogenergie te berekenen, waarna passende persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM's) zoals vlamboogbestendige kleding, gelaatsbescherming en handschoenen geselecteerd moeten worden. NEN-normen, zoals NEN 1010 en NEN 3140, benadrukken het belang van het beperken van vlambooggevaar en het uitvoeren van een risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E).

Toepassingen

Ondanks de gevaren worden vlambogen ook gecontroleerd toegepast in diverse technologische processen. Bekende voorbeelden zijn booglampen en fluorescentielampen. Een belangrijke toepassing in de bouw en industrie is booglassen (vlambooglassen), waarbij de intense hitte van de elektrische boog wordt gebruikt om metalen te smelten en te verbinden. Bij MIG-/MAG-lassen wordt bijvoorbeeld spanning op het werkstuk en de lasdraad opgebouwd, waardoor een vlamboog ontstaat die het metaal smelt en een smeltlaag vormt.

Vergelijkbare termen

Aardlekschakelaar | Elektrische installatie | Groepenkast