Het steigerplatform, een onmisbaar element in elke steigerconstructie, kent diverse gedaanten, elk met hun specifieke toepassingen en eigenschappen. Het gaat allang niet meer alleen om de traditionele houten plank; de moderne bouwplaats vraagt om flexibiliteit en gespecialiseerde oplossingen.
Zo zien we primair variaties in het gebruikte materiaal. De robuuste stalen platforms, vaak met een geperforeerd of gegalvaniseerd oppervlak, staan garant voor een hoge draagkracht en een lange levensduur, zelfs onder de zwaarste omstandigheden. Ze zijn een logische keuze waar intensief materieel overheen moet of waar de belasting extreem hoog is. Daartegenover staan de aluminium platforms, aanzienlijk lichter, wat de montage en demontage versnelt en de fysieke belasting van werknemers vermindert. Ideaal voor bijvoorbeeld gevelsteigers of systemen die frequent verplaatst worden. Natuurlijk zijn er ook nog de houten steigerplanken, vaak van vurenhout, die voornamelijk bij traditionele of eenvoudigere metselsteigers worden ingezet. Die zijn wat gevoeliger voor weersinvloeden en slijtage, maar bieden een economische oplossing.
Een andere belangrijke differentiatie ligt in de functionaliteit, met name de aanwezigheid van een geïntegreerd luik. Een platform mét luik is cruciaal voor de interne verticale doorloop binnen de steiger. Het maakt veilige toegang tot hogere of lagere niveaus mogelijk, dikwijls via een vaste ladder. Platforms zonder luik worden doorgaans gebruikt op niveaus waar geen doorstroming vereist is, of als aanvullende werkvlakken naast de hoofdroutes. De afmetingen variëren ook enorm; van smalle loopbruggen van 30 centimeter tot brede werkplatforms van anderhalve meter of meer, die ruimte bieden voor meerdere werknemers en hun gereedschap, zelfs voor pallets met bouwmaterialen.
In de praktijk hoort u ook termen als 'steigerplank', 'loopvloer' of 'werkvloer'. Hoewel 'steigerplank' vaak specifiek verwijst naar een individuele houten plank, is een 'steigerplatform' de overkoepelende term voor het complete horizontale vlak, of dit nu uit één element bestaat of uit een samenstelling van meerdere planken of vlonderdelen. Het is de totale functionele eenheid waar men op staat en werkt. Begrijpen we dat verschil, dan snappen we ook beter welke oplossing de beste is voor elke specifieke uitdaging op de bouwplaats.
Hoe ziet dat er nu precies uit, zo'n steigerplatform in de dagelijkse bouwpraktijk? Je komt ze overal tegen, van de kleinste renovatieklus tot de meest omvangrijke nieuwbouw. Steigerplatforms zijn niet zomaar een ding, het is de onmisbare vloer waarop het werk plaatsvindt.
De inzet van steigerplatforms, cruciaal voor veilige werkplekken op hoogte, is uiteraard niet vrijblijvend. Het Nederlandse recht en diverse normen stellen strikte eisen aan het ontwerp, de constructie, het gebruik en het onderhoud van steigers, waaronder de platforms zelf. Deze regelgeving, primair gericht op de veiligheid en gezondheid van werknemers, waarborgt dat dergelijke voorzieningen betrouwbaar zijn.
De basis hiervoor wordt gelegd in de Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet). Deze wet verplicht werkgevers om te zorgen voor veilige arbeidsomstandigheden. Specifieker wordt het in het Arbobesluit, dat gedetailleerde regels bevat voor arbeidsmiddelen en gevaarlijke situaties, waaronder werken op hoogte. Hoofdstuk 3, Afdeling 4 van het Arbobesluit richt zich op valbeveiliging en Afdeling 6 specifiek op steigers. Hierin staat onder meer dat steigers moeten worden gebouwd en gebruikt op een manier die voldoet aan de geldende normen, zodanig dat de veiligheid en gezondheid van werknemers gewaarborgd is. Dit betekent voor steigerplatforms dat ze niet alleen voldoende draagkracht moeten hebben voor het verwachte gewicht van personen, materialen en gereedschap, maar ook stabiel moeten zijn en de toegang veilig moet zijn.
Denk bijvoorbeeld aan artikel 3.16 van het Arbobesluit, dat expliciet spreekt over de noodzaak van een veilige en deugdelijke constructie van steigers. Hieruit volgt direct de eis dat steigerplatforms stevig bevestigd moeten zijn, niet onbedoeld mogen verschuiven en voorzien moeten zijn van de juiste randbeveiliging als dat nodig is. De relatie is helder: elk steigerplatform dient integraal bij te dragen aan de algehele veiligheid en stabiliteit van de steigerconstructie, conform de wettelijke eisen die vallen onder de algemene zorgplicht van de werkgever.
De geschiedenis van het steigerplatform is onlosmakelijk verbonden met die van de steigerbouw zelf, een discipline die al duizenden jaren oud is. Vroeger, bij het bouwen van piramides of kathedralen, waren de ‘platforms’ niet meer dan ruw gehouwen boomstammen of eenvoudigweg bij elkaar gebonden takken. Functioneel? Zeker. Gestandaardiseerd? Absoluut niet. Veilig? Nou ja, voor die tijd. De focus lag op de constructie van de steiger als geheel, de werk- en loopvlakken waren een simpele afgeleide.
Een significante kentering kwam met de Industriële Revolutie en de opkomst van staal. Steigerconstructies werden sterker, consistenter. En daarmee begonnen ook de horizontale werkvlakken, wat we nu de steigerplatforms noemen, aan hun eigen ontwikkeling. Houten planken bleven lang de norm. Echter, in plaats van ter plekke gezaagd timmerhout, zagen we de opkomst van steeds meer gestandaardiseerde maten en kwaliteitsklassen. Dit was een cruciale stap; het maakte de uitwisselbaarheid en de voorspelbaarheid van de draagkracht een stuk beter.
De tweede helft van de 20e eeuw markeerde een ware revolutie. De introductie van moderne systeemsteigers, met hun modulaire opbouw van frames en liggers, eiste bijpassende platforms. Dit leidde tot de ontwikkeling van speciaal ontworpen stalen en later aluminium platforms. Deze nieuwe materialen boden superieure sterkte, waren minder gevoelig voor weersinvloeden en hadden een veel langere levensduur dan hout. Tegelijkertijd werden functionaliteiten toegevoegd die de efficiëntie en veiligheid verhoogden. Denk aan geïntegreerde luiken voor een veilige interne doorloop, of anti-slipprofielen die cruciaal zijn onder alle weersomstandigheden. De evolutie ging van een louter functioneel ‘vlak’ naar een integraal, gespecificeerd onderdeel van de totale steigerconstructie, een werkplek die voldoet aan steeds strengere eisen op het gebied van veiligheid, ergonomie en efficiëntie.
Faro | Vdsteenxxl | Engineersonline | Steigercentrum | Steigervoorweinig | Lsc | Instant-apeldoorn | Steiger-jan | Materialennl-platform | Proflexbeton