Eenmaal de geschikte kierlat – qua materiaal en afmeting – gekozen, volgt het proces van positionering en definitieve bevestiging. Deze handelingen zijn van wezenlijk belang voor een effectieve afdichting. Men plaatst de lat doorgaans direct tegen de naad of kier die gedicht moet worden, vaak een overgang tussen een kozijn en een wandconstructie. Het nauwkeurig uitlijnen is hierbij essentieel, zodat de lat de opening volledig overbrugt.
De verankering geschiedt doorgaans mechanisch. Spijkers of schroeven, geselecteerd op basis van het type ondergrond en de benodigde houdvastheid, worden ingezet om de kierlat stevig doch zonder overdruk aan het bouwelement te fixeren. Deze bevestiging zorgt voor de structurele integriteit van de afdichting. Voor een volledige afsluiting, zeker daar waar luchtdichtheid of vochtwering kritisch zijn, wordt de kierlat vaak gecombineerd met aanvullende afdichtingsmaterialen. Men kan denken aan elastische kitsoorten die de laatste fijne kieren tussen de lat en de aangrenzende bouwdelen opvullen, of aan purschuim dat uitzet en zo grotere of onregelmatige holtes effectief afdicht. Deze gelaagde methode optimaliseert de functionaliteit van de kierlat in de bouwpraktijk.
Een kierlat, in de praktijk, daarover is vaak meer duidelijkheid gewenst. Waar kom je dit nou precies tegen? Denk aan de overgang, die delicate grens tussen een nieuw binnendeurkozijn en de ruwe metselwerkwand, nog onafgewerkt. Zonder een kierlat zou hier een onvermijdelijke naad blijven bestaan, niet alleen esthetisch onwenselijk maar ook een directe route voor tocht en geluid. Een vuren kierlat, strak tegen het kozijn geschroefd en netjes afgekit tegen de wand, lost dit euvel dan efficiënt op. De naad verdwijnt; de luchtstroom stopt.
Of neem de renovatie van een oud pand. Daar, waar een oud, scheef kozijn plaatsmaakt voor een modern, recht exemplaar. De oorspronkelijke opening in de muur sluit vaak niet perfect aan. De ontstane, soms aanzienlijke, spleet vraagt om meer dan alleen stucwerk. Een bredere kierlat, eventueel in combinatie met vulschuim, vormt dan de brug tussen het nieuwe kozijn en het bestaande, vaak onregelmatige, muurvlak. Het herstelt niet alleen de luchtdichtheid, het biedt ook een vlakke ondergrond voor verdere afwerking.
Zelfs buiten, waar de elementen vrij spel hebben, toont de kierlat zijn nut. Bijvoorbeeld, de aansluiting van een houten gevelbekleding op een betonnen funderingsmuur of plint. Waterinslag is hier een reëel gevaar. Een duurzame hardhouten of kunststof kierlat, correct gemonteerd en afgekit, voorkomt capillair optrekkend vocht en leidt water effectief weg. Zo wordt de levensduur van de gevel gewaarborgd en blijft de constructie droog, precies waar het om draait in de bouw.
De rol van een kierlat, hoewel op zichzelf geen product dat direct aan specifieke NEN-normen is onderworpen, is onlosmakelijk verbonden met de bredere bouwregelgeving in Nederland. De functionaliteit van het product — het tegengaan van luchtstromen, vochtdoorslag en geluidsoverdracht — raakt direct aan de prestatie-eisen die zijn vastgelegd in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl).
Voorschriften betreffende energieprestatie, bijvoorbeeld de BENG-eisen (Bijna Energie Neutrale Gebouwen), stellen strenge eisen aan de luchtdichtheid van gebouwen. Een zorgvuldig geplaatste kierlat draagt significant bij aan het beperken van ongecontroleerde ventilatie, beter bekend als tocht, waardoor het energieverbruik voor verwarming of koeling daalt. Evenzeer zijn er in het Bbl bepalingen opgenomen ter waarborging van gezondheid en veiligheid, waaronder eisen aan vochtwering om condensatie en schimmelvorming te voorkomen. De kierlat fungeert hier als een essentiële barrière. Tot slot, hoewel de primaire functie wellicht elders ligt, beïnvloedt de afdichtende werking eveneens de geluidwering, een aspect dat cruciaal kan zijn voor het woon- en werkcomfort, en eveneens onder de Bbl-voorschriften valt.
De noodzaak om kieren en naden in gebouwen af te dichten, een eeuwenoud probleem, vormt de basis van de kierlat. Al in de oudheid zochten mensen naar manieren om hun onderkomens wind- en waterdicht te maken. Aanvankelijk waren dit rudimentaire oplossingen: spleten werden gevuld met klei, stro, of stukken doek. Comfort, of beter gezegd, het ontbreken daarvan, dreef deze vroege innovaties, die in de kern al de functie van een kierlat vervulden.
Met de ontwikkeling van meer geavanceerde bouwtechnieken en de opkomst van verfijndere timmerwerken, vooral vanaf de middedeleeuwen, werden ook de afdichtingsmethoden geraffineerder. Houten latten kwamen in zwang. Deze vroege voorgangers van de moderne kierlat werden echter vaak ter plekke ruw gezaagd en bevestigd, meer uit functionaliteit dan uit esthetiek. Ze dienden primair om tocht tegen te gaan en vocht buiten te houden. Er bestond nog geen sprake van standaardisatie.
De industriële revolutie bracht een keerpunt. Fabrikanten begonnen met de productie van gestandaardiseerde kozijnen en deuren. Deze componenten, met hun precieze afmetingen, vereisten een even precieze aansluiting op de vaak onregelmatige, handmatig opgetrokken muren. Hierdoor groeide de behoefte aan een specifiek profiel dat deze overgang netjes en functioneel kon afwerken. De kierlat ontwikkelde zich toen tot een herkenbaar bouwelement: een voorgevormde houten lat, ontworpen om de spleet tussen twee ongelijke bouwelementen te overbruggen.
In de twintigste eeuw, met toenemende aandacht voor bouwkwaliteit, energie-efficiëntie en wooncomfort, werd de rol van de kierlat verder geformaliseerd. Het ging niet langer alleen om het dichten van een naad, maar ook om het bijdragen aan de thermische schil van een gebouw. Nieuwe materialen, zoals kunststof, deden hun intrede, passend bij de veranderende eisen aan duurzaamheid en onderhoud. Vandaag de dag blijft de kierlat, hoewel schijnbaar eenvoudig, een onmisbaar onderdeel in de bouw, cruciaal voor het behalen van de moderne prestatie-eisen ten aanzien van luchtdichtheid, geluidwering en vochtwering. De evolutie weerspiegelt daarmee de voortdurende drang naar betere, comfortabelere en energiezuinigere gebouwen.