Nagelen of schroeven. De bevestiging geschiedt mechanisch. Verloren kopnagels zijn gebruikelijk bij houten kozijnen om de zichtbaarheid van de bevestigingspunten te minimaliseren, terwijl bij renovatie vaak schroeven worden ingezet voor extra klemkracht op mogelijk onregelmatige ondergronden. Een ononderbroken lijn is cruciaal. Men begint doorgaans bij de bovendorpel, waarna de zijstijlen volgen. Bij de montage van de lat op een vlakke ondergrond zonder bestaande sponning wordt vaak een dunne ril kit of lijm aan de achterzijde aangebracht. Dit voorkomt vibraties en dicht de capillaire naad tussen de lat en het kozijnhout direct af. Het proces eindigt met het fijn afstellen van de sluiting; de lat moet de druk van de deur over de gehele lengte gelijkmatig opvangen.
Hout voert de boventoon. In de meeste woningbouwprojecten kiest men voor grenen, vuren of meranti, afhankelijk van de blootstelling aan de elementen en de gewenste afwerking. Een eenvoudige rechthoekige lat volstaat voor functionele toepassingen zoals een kelderdeur of een schuurpoort. Echter, in het zichtwerk van interieurs ziet men vaak geprofileerde aanslaglatten met een afgeschuinde zijde of een sierkraal die vloeiend overgaat in de stijl van het kozijn.
Aluminium varianten verschijnen op het toneel in de utiliteitsbouw of bij metalen kozijnen. Deze zijn vaak geanodiseerd of gepoedercoat. Ze bieden een hogere slijtvastheid bij intensief gebruikte doorgangen. Kunststof aanslaglatten, veelal van hard-PVC, worden toegepast in vochtige ruimtes of bij kunststof kozijnsystemen waarbij een klikverbinding de traditionele spijker- of schroefmontage vervangt.
| Type | Kenmerk | Toepassing |
|---|---|---|
| Standaard lat | Rechthoekig massief hout. | Basisoplossing voor binnendeuren. |
| Tochtlat | Voorzien van een infrezing voor een rubber profiel. | Buitendeuren en tochtwering binnenshuis. |
| Renovatielat | Vaak breder of dikker uitgevoerd. | Opvangen van maatafwijkingen in oude kozijnen. |
| Brandwerende aanslag | Voorzien van opschuimend materiaal bij verhitting. | Brandcompartimentering in utiliteitsbouw. |
De tochtlat verdient bijzondere aandacht. In plaats van een platte strip die later op de lat wordt geplakt, bevat deze variant een voorgefreesde groef waarin een kaderprofiel (van EPDM of siliconen) wordt gedrukt. Dit oogt strakker. Het gaat langer mee. De afdichting is superieur omdat het rubber mechanisch verankerd zit in de lat zelf.
Verwarring met de deurnaald komt vaak voor bij dubbele deuren. Een deurnaald wordt echter op de openslaande vleugels gemonteerd om de naad tussen de deuren te dichten, terwijl de aanslaglat onveranderlijk aan het vaste kozijn of de vaste stijl bevestigd blijft. In de volksmond spreekt men ook wel van een sluitlat of sponninglat. Hoewel de termen door elkaar lopen, suggereert een sponninglat specifiek het creëren van een diepte waarin de deur valt.
Subtiel verschil. Een aanslaglijst wordt soms gebruikt als de lat een louter esthetische afdekfunctie heeft. De technische aanslaglat heeft een mechanische functie. Hij stopt de deur. Hij incasseert de klap bij het dichtwaaien. Een verkeerde keuze in dikte kan leiden tot klemmende deuren of juist gapende kieren waar de tocht vrij spel heeft.
Denk aan de houten schuurdeur in de achtertuin. Zonder de lat slaat de deur bij een windvlaag dwars door het kozijn heen, met kapotte scharnieren als gevolg. Een eenvoudige vuren lat op de stijl fungeert hier als de onmisbare 'stop'.
In een modern kantoorpand ziet de situatie er technischer uit. Hier tref je vaak stalen kozijnen aan waar een kunststof aanslaglat in een speciale groef is geklikt. Dit vangt niet alleen de klap op van de dichtslaande deur, maar dempt ook direct het geluid in de gang. Het is een functionele barrière die de rust op de werkvloer bewaart.
Een klassiek voorbeeld is de zolderrenovatie bij een oude woning. De scheluw getrokken binnendeur sluit bovenin wel, maar onderaan blijft een gapend gat van een centimeter. Door de aanslaglat los te nemen en iets schuin — volgend met de kromming van de deur — opnieuw vast te spijkeren, sluit het geheel weer perfect aan. Geen tocht, geen rammelende deuren. Bij dubbele tuindeuren zie je de lat vaak terug op de 'passieve' deur; de zijde die meestal vaststaat met kantelschuiven. De actieve deur valt hier tegenaan, waardoor het hart van de pui direct winddicht is.
Wettelijke eisen maken van een simpel houten latje een cruciaal onderdeel van de bouwschil. Het Besluit Bouwwerken Leefomgeving (BBL) stelt dwingende eisen aan de luchtdichtheid en de energieprestatie van gebouwen, waarbij de aanslaglat in combinatie met de juiste afdichtingsprofielen de zwakste schakel — de naad tussen deur en kozijn — moet elimineren. Zonder een correcte aanslag wordt de vereiste qv;10-waarde simpelweg niet gehaald.
Brandveiligheid is een ander kritiek punt. In brandwerende scheidingen moet de aanslaglat voldoen aan de specificaties zoals vastgelegd in testrapporten conform de NEN 6069. Vaak is hier sprake van een integraal systeem; de lat moet van een specifieke houtdichtheid zijn of voorzien worden van opschuimende strips die bij hitte de naad volledig verzegelen. Men kan niet zomaar een willekeurige lat op een branddeur schroeven. De weerstand tegen rookdoorgang, genormeerd in de NEN 6075, legt de nadruk op de aanslaglat als barrière voor koude en warme rook.
In de utiliteitsbouw gelden aanvullende regels voor de mechanische weerstand. De lat moet de krachten van een deurdranger kunnen weerstaan zonder te splijten of los te komen, wat invloed heeft op de voorgeschreven bevestigingsmethode en de materiaalkwaliteit conform de relevante BRL-richtlijnen voor geveltimmerwerk. Het gaat hier niet om advies, maar om het borgen van de veiligheidsketen waarin elk onderdeel telt.
Vroeger was de aanslaglat als los onderdeel nagenoeg onbekend in de hoogwaardige timmerindustrie. Ambachtslieden hakten de sponning direct uit het massieve volhout van de kozijnstijlen. Een tijdrovende klus. Dit proces zorgde voor een onverwoestbare verbinding, maar het betekende ook enorm veel materiaalverlies tijdens het schaven en beitelen. Met de opkomst van de industriële revolutie en de daaropvolgende massaproductie in de houtbewerking verschoof de focus naar efficiëntie. Het 'opklampen' van latten op een vlakke stijl werd de norm. Materiaalbesparing won het van de ambachtelijke traditie.
De grote doorbraak kwam halverwege de 20e eeuw. De introductie van het nastelkozijn in de woningbouw veranderde de montagesequentie op de bouwplaats. Kozijnen werden niet langer ingemetseld, maar pas na de ruwbouw geplaatst. Hierdoor ontstond een behoefte aan flexibiliteit. De aanslaglat werd de oplossing om variaties in deurdikte en minieme maatafwijkingen in het stelwerk op te vangen. Het was niet langer slechts een functionele stop. Het werd een correctiemiddel.
In de latere decennia dwong de regelgeving rondom energieprestatie een technische evolutie af. Een eenvoudige vuren lat volstond niet meer. De lat moest ruimte bieden aan complexe tochtprofielen. Waar men voorheen een stripje op de lat spijkerde, werd de lat nu voorzien van infrezingen voor EPDM-strips en siliconenafdichtingen. Een transitie van een passieve houten barrière naar een actief onderdeel van de isolatieschil. De aanslaglat evolueerde mee met de eisen van het Bouwbesluit. Van timmermansoplossing naar technisch noodzakelijk component.
Joostdevree | Encyclo | Sleiderink | Jongeneel | Abosl.ebp | Creon-kozijnen | Houtkoning