Boorgaten doorbreken het betonoppervlak in een versprongen patroon langs de scheurlijn. De hoek van de boring is cruciaal om de interne schade diep in de kern te raken. Packers worden in deze gaten verankerd. De injectiepomp wordt aangekoppeld. Onder druk wordt de vloeistof — vaak een hars of een cementachtige substantie — in de constructie geperst, waarbij de massa de weg van de minste weerstand door de interne holtes volgt.
Bij verticale structuren begint het proces onderaan. Men werkt stapsgewijs omhoog. Zodra het materiaal uit de volgende nippel treedt, is die sectie verzadigd en verplaatst de toevoer zich. Drukbeheersing voorkomt nieuwe schade aan het omringende materiaal. Het proces vereist een constante observatie van de vloeistroom en de drukmeters op de pompinstallatie. Na volledige verzadiging en de benodigde uithardingstijd verwijdert men de injectienippels. De overgebleven booropeningen worden afgedicht met een passende mortel om het oppervlak weer te herstellen. De interne structuur fungeert daarna weer als een aaneengesloten massa.
Wanneer de stabiliteit van een betonconstructie in het geding is, valt de keuze vrijwel altijd op epoxyhars. Deze harsen bezitten een extreem hoge trek- en druksterkte. Ze dringen diep door in de haarvaten van het beton. Na uitharding vormt de hars een onwrikbare verbinding die de gescheurde delen weer tot één monolithisch geheel smeedt. Dit noemt men constructief injecteren. De herstelde verbinding is in veel gevallen sterker dan het omliggende beton zelf.
Niet elke scheur hoeft constructief te worden verlijmd. Soms is beweging onvermijdelijk, bijvoorbeeld door thermische spanningen. In dat geval biedt polyurethaanhars (PU) uitkomst. PU-harsen blijven elastisch. Ze volgen de werking van het beton zonder opnieuw te scheuren. Deze variant wordt primair ingezet voor het stoppen van lekkages. Bij contact met water reageren bepaalde PU-harsen door sterk op te schuimen, waardoor ze de waterstroom direct blokkeren. Men spreekt hierbij vaak over lekdichting of injecteren tegen actieve waterdruk.
Naast de bekende kunstharsen bestaan er methodieken voor specifieke probleemstellingen. Sluierinjectie is daar een goed voorbeeld van. Hierbij boort de specialist volledig door de betonwand heen om een gel aan de grondzijde te injecteren. Er vormt zich een waterdicht scherm aan de buitenzijde van de constructie. Dit is een effectieve oplossing voor kelders waar graven aan de buitenzijde onmogelijk is.
Voor het vullen van grotere holtes of grindnesten zijn harsen vaak te kostbaar of technisch minder rendabel. In die scenario's worden cementgebonden suspensies gebruikt. Deze fijnkorrelige mengsels, ook wel injectiemortels genoemd, hebben een hoge vloeibaarheid en vullen de massa weer aan. Het is een robuuste methode voor het consolideren van oude funderingen of zwaar beschadigde civiele kunstwerken. Soms wordt de term microcement gebruikt om de uiterst fijne maling van het bindmiddel aan te duiden, wat noodzakelijk is om zelfs in kleinere holtes door te dringen.
Een technicus staat in een verzadigde parkeerkelder. Grondwater spuit door een verticale scheur in de wand. De situatie vraagt om een reactieve PU-hars. Na het plaatsen van de packers wordt de vloeistof onder hoge druk ingespoten. Binnen seconden reageert de hars met het binnendringende water. Het vormt een stevig schuim. De lekkage stopt onmiddellijk. De kelder is weer droog. Snel en doeltreffend.
In een distributiecentrum vertoont een zwaarbelaste vloerplaat een structurele barst. Hier telt de constructieve integriteit. Geen schuim, maar epoxy. De specialist injecteert met een lage, constante druk om luchtinsluiting te voorkomen. De vloeistof kruipt traag maar zeker tot in de kleinste haarvaten. Na volledige uitharding is de verbinding weer monolithisch. De vloer kan de aslasten van de heftrucks weer aan.
Denk aan een viaduct met grindnesten. Open plekken in het beton waar de wapening blootligt. Hier biedt een microcement uitkomst. De vloeibare suspensie vult de holle ruimtes volledig op. Het herstelt de dekking op de wapening en voorkomt toekomstige corrosie. Geen hakwerk. Geen overlast voor de weggebruikers. Slechts een paar boorgaten en een nauwkeurige pompinstallatie volstaan om de levensduur van het kunstwerk met decennia te verlengen.
Regels zijn in de wereld van betonherstel de grens tussen veiligheid en falen. De Europese normenreeks NEN-EN 1504 vormt het hart van de regelgeving. In deze reeks beschrijft met name deel 5 de specifieke eisen voor injectieproducten. Deel 10 richt zich op de feitelijke uitvoering op de bouwplaats. Het gaat niet alleen om de vloeistof. Het gaat om het systeem.
In Nederland is de BRL 3201 de standaard. Deze beoordelingsrichtlijn voor het uitvoeren van betonreparaties waarborgt dat de specialist volgens de regelen der kunst werkt. Het Besluit Bouwwerken Leefomgeving (BBL) eist dat een constructie veilig is. Blijft. Injectie is een middel om aan die wettelijke zorgplicht te voldoen. Door scheuren constructief te verlijmen, wordt de vereiste belastbaarheid uit de oorspronkelijke berekeningen hersteld.
Arbo-technisch gelden er strikte voorschriften voor het werken met kunststoffen zoals epoxy en polyurethaan. De Arbowet verplicht werkgevers tot het minimaliseren van blootstelling aan gevaarlijke stoffen. Denk aan adembescherming en specifieke handschoenen bij hoge-druk-injectie. Veiligheid op de ladder of steiger is eveneens een wettelijk kader dat elke uitvoering dicteert. Geen certificaat betekent vaak geen toegang tot grootschalige civiele projecten.
Herstel van betonconstructies begon sober. Vroegere technieken beperkten zich tot oppervlakkige reparaties met mortel. In de eerste helft van de twintigste eeuw ontstond de noodzaak voor dieperliggend herstel. De opkomst van cementgrout markeerde het begin. Men perste eenvoudige cementpap onder druk in grove scheuren en holtes. De resultaten waren wisselend. De korrelgrootte van toenmalige cementen beperkte de indringing tot de breedste openingen. Voor fijne haarvaten schoot de techniek simpelweg tekort.
De echte kanteling kwam na de Tweede Wereldoorlog. De chemische industrie beleefde een ongekende bloei. Kunstharstechnologie veranderde alles. In de jaren 60 deden epoxyharsen hun intrede op de bouwplaats. Een doorbraak. Opeens konden constructeurs gescheurd beton constructief verlijmen. De treksterkte van de hars overtrof vaak die van het beton zelf. Kort daarna volgde de introductie van polyurethaan (PU). Dit bood een elastisch antwoord op dynamische belastingen en waterdruk. Injecteren werd chirurgie op de vierkante millimeter.
Sinds de jaren 90 is de focus verschoven naar verfijning en normering. De ontwikkeling van microcementen maakte het mogelijk om minerale producten in uiterst fijne structuren te persen. Apparatuur werd geavanceerder. Meercomponentenpompen met digitale drukregistratie vervingen de eenvoudige handpompen van weleer. Wat begon als een experimentele methode om gaten te vullen, is geëvolueerd tot een hoogwaardige techniek die de levensduur van infrastructuur met decennia verlengt. Geen lapmiddel meer, maar een bewezen discipline binnen de civiele techniek.