De integratie van zonweringsdoeken in een gevelsysteem begint bij de mechanische verbinding met een doekbuis. Deze as roteert. Het weefsel rolt hierdoor op of af. Bij verticale screens wordt het doek in zijgeleiders geplaatst om stabiliteit te waarborgen. Moderne rits-systemen, ook wel ZIP-screens genoemd, fixeren de zijkanten van het doek over de volledige hoogte in een kunststof profiel. Dit voorkomt dat wind vat krijgt op het materiaal en elimineert lichtkieren aan de randen.
Spanning is essentieel. Zonder constante trekspanning verliest het doek zijn functionele vlakheid en ontstaan er rimpels. Bij knikarmschermen en uitvalschermen wordt deze spanning geleverd door mechanische veren in de armen die het doek naar buiten drukken zodra de buis ontrolt. In situaties met grote overspanningen vindt de confectionering plaats door banen aan elkaar te verbinden. Dit gebeurt vaak middels hoogfrequent lassen of ultrasone technieken, waarbij de moleculaire structuur van de kunststofvezels wordt versmolten tot een naadloze, sterke verbinding. Het doek fungeert zo als een strak gespannen membraan dat de energetische belasting op de achterliggende beglazing reduceert.
De keuze voor een specifiek zonweringsdoek hangt nauw samen met de mechanische belasting en de gewenste levensduur. We onderscheiden hoofdzakelijk drie materiaalgroepen:
Niet elk doek blokkeert het licht op dezelfde wijze. De openheidsfactor (OF) is hierbij de cruciale parameter. Een screen met een OF van 5% laat meer diffuus licht en zicht door dan een variant van 1%.
Varianten in lichtbeheersing:
| Type | Kenmerk | Toepassing |
|---|---|---|
| Transparant | Hoge OF (5-10%) | Kantoren, behoud van uitzicht |
| Semi-transparant | Gemiddelde OF (1-3%) | Woonhuizen, balans licht/privacy |
| Black-out | 0% opening, opaque coating | Slaapkamers, presentatieruimtes |
Naast de weefseldichtheid speelt kleur een dubbelrol. Donkere doeken absorberen meer energie maar bieden een scherper zicht naar buiten (minder schittering). Lichte kleuren reflecteren meer warmte aan de buitenzijde, maar kunnen binnen verblindend werken door de hoge lichttransmissie. Reflecterende coatings met metaaldeeltjes aan de buitenzijde proberen het beste van beide werelden te combineren: maximale hitte-reflectie mét behoud van visueel comfort.
In een modern kantoorpand met kamerhoge glaspartijen op het zuiden is de lichtinval vaak problematisch voor beeldschermwerkers. Hier wordt vaak gekozen voor een donkergrijs screendoek met een openheidsfactor van 3%. Het contrast is opvallend: terwijl de zon fel op de gevel brandt, blijft binnen het zicht op de stad behouden zonder dat men hoeft te knijpen tegen de schittering. De donkere kleur van het weefsel fungeert als een zonnebril voor het gebouw.
Een heel andere situatie tref je aan op een winderig dakterras van een penthouse. Een traditioneel uitvalscherm zou hier door de windbelasting gevaarlijk zijn. De oplossing? Een ZIP-screen met een strak gespannen glasvezeldoek. Door de ritsgeleiding in de zijprofielen blijft het doek vlak en trillingsvrij, zelfs wanneer de wind aantrekt tot windkracht 6. Het doek fungeert hier als een windvast schild dat de warmte buiten houdt voordat deze het glas raakt.
Bij de renovatie van een klassiek hotel aan de kust speelt kleurbehoud een hoofdrol. Men kiest voor een spinbad-gekleurd acryldoek. Na vijf jaar blootstelling aan agressieve zoute zeelucht en felle UV-straling vertoont het doek nog steeds de diepe, oorspronkelijke blauwe kleur. Het materiaal oogt textielachtig en warm, wat de gewenste luxe uitstraling geeft. Geen vaalheid. Geen scheurvorming aan de zomen.
In zorginstellingen waar volledige verduistering nodig is voor rustruimtes of onderzoeksruimtes, ziet men vaak de 'black-out' varianten. Dit zijn ondoorzichtige doeken die in gesloten toestand elk spoortje daglicht blokkeren. Geen lichtkieren langs de randen dankzij de nauwsluitende geleidingen. Het doek voelt hier dikker en stugger aan door de extra coatinglagen die nodig zijn om de transmissie naar 0% te brengen.
De juridische kaders voor zonweringsdoeken zijn strikt. Geen vrijblijvendheid hier. Vooral de windweerstand telt. Volgens de geharmoniseerde Europese norm NEN-EN 13561 moeten fabrikanten hun systemen indelen in windklassen. Een screen op de tiende verdieping vangt immers aanzienlijk meer wind dan een zonnescherm in een beschutte achtertuin. Het weefsel mag onder belasting niet scheuren en moet veilig in de geleidingen blijven zitten. Veiligheid boven alles. De fabrikant is verplicht een prestatieverklaring op te stellen voor elk systeem dat op de markt komt.
Sinds de introductie van het Besluit Bouwwerken Leefomgeving (BBL) is de TO-juli indicator een bepalende factor bij de vergunningverlening voor nieuwbouw. Oververhitting moet actief worden voorkomen. Passieve koeling via zonwering is vaak de meest effectieve methode om aan deze eis te voldoen. De g-tot waarde is hierbij de cruciale parameter. NEN-EN 14501 beschrijft de methodiek om de zon- en lichttransmissie van de combinatie glas en doek vast te stellen. Wie deze rekenwaarden negeert, riskeert een overschrijding van de toegestane temperatuurgrenzen in de zomermaanden.
Brandclassificatie vormt een apart hoofdstuk binnen de regelgeving. Bij utiliteitsbouw en langs vluchtwegen gelden specifieke eisen voor het brandgedrag van materialen, vastgelegd in NEN-EN 13501-1. Glasvezeldoeken hebben een intrinsiek voordeel door hun onbrandbaarheid. Polyester- en acryldoeken moeten vaak behandeld zijn met vlamvertragers om aan de vereiste klassen te voldoen. Zonder de verplichte CE-markering mag een zonweringssysteem binnen de Europese Unie niet worden verhandeld. Het is het bewijs dat aan alle essentiële veiligheidseisen is voldaan.
Joostdevree | Vmrg | Phifer | Renson | Trompaja.home.xs4all