Niet elk blok stopt hetzelfde gewicht. Materiaalkeuze bepaalt de levensduur en de mate van schade bij contact. Gerecycled rubber is de standaard in parkeergarages. Het is taai. Het absorbeert energie. Een band raakt het blok, vervormt licht en de chauffeur voelt weerstand zonder direct schade aan de velg of bumper op te lopen. Beton is de klassieke tegenhanger. Onverwoestbaar en rigide. Vaak gestort in de kenmerkende trapeziumvorm of als halfronde elementen.
| Materiaal | Eigenschap | Typische locatie |
|---|---|---|
| Gerecycled rubber | Flexibel, hoge zichtbaarheid door reflectiestrips | Parkeergarages, retailparken |
| Beton | Zwaar, weerbestendig, niet-verplaatsbaar | Bedrijventerreinen, openbare weg |
| Staal (gegalvaniseerd) | Extreme belastbaarheid, vaak buisvormig | Laad- en losperrons, zware industrie |
| Kunststof (PE/PP) | Lichtgewicht, chemisch resistent | Laboratoria, tijdelijke locaties |
Stalen wielblokken, vaak uitgevoerd als dikwandige buizen op voetplaten, sieren de zware logistiek. Ze moeten de enorme kinetische energie van een aandrijvende trailer weerstaan. Hier telt massa niet alleen, maar ook de verankering diep in de betonvloer.
De term wielblok is een containerbegrip. In de praktijk maken we onderscheid tussen de vaste parkeerstop en de mobiele wielkeg. De parkeerstop blijft liggen. Hij markeert de grens van een vak. De wielkeg daarentegen is een veiligheidsinstrument. Een wig. Deze wordt handmatig onder de band geplaatst om onbedoeld wegrollen te voorkomen, cruciaal bij trailers die losgekoppeld van de trekker op een hellend vlak staan.
In de volksmond wordt een wielblok vaak verward met een varkensrug. Er is overlap. Toch dient een varkensrug (vaak een Jampol-element genoemd) vaker als rijbaanscheiding of om foutparkeren op trottoirs te verhinderen, terwijl een specifiek wielblok puur ontworpen is om het wiel te stoppen zonder de carrosserie te raken. Een subtiel verschil in hoogte en hellingshoek maakt hier het onderscheid.
Soms zijn ze laag. Subtiel. Nauwelijks zichtbaar voor de camera maar voelbaar voor het chassis. Andere varianten zijn juist hoog en voorzien van felle contrastkleuren zoals geel-zwart. Zichtbaarheid voorkomt struikelgevaar voor voetgangers die tussen geparkeerde auto's door manoeuvreren. Een vaak vergeten aspect in het ontwerp van parkeervoorzieningen. Veiligheid stopt niet bij het voertuig.
In een moderne ondergrondse garage onder een appartementencomplex telt elke decimeter. Een bestuurder van een lange stationwagen manoeuvreert achteruit in een vak grenzend aan een glazen liftwand. Zonder wielblok is de kans op schade aan de ruit aanzienlijk door de grote overhang van het voertuig. Het rubberen wielblok zorgt voor een tactiele stop; de chauffeur voelt de weerstand via de band en weet direct dat de optimale parkeerpositie is bereikt. De muur blijft ongeschonden.
Bij een distributiecentrum langs de snelweg rijdt een 40-tons vrachtwagen achteruit richting het laadperron. Hier volstaan kleine rubberen strips niet. Robuuste, gegalvaniseerde stalen buizen zijn met zware chemische ankers diep in de betonvloer bevestigd. De chauffeur nadert langzaam totdat de achterwielen contact maken met de stalen begrenzing. Dit garandeert dat de trailer exact op de juiste afstand van de dockleveller staat, wat essentieel is voor een veilige overgang van de heftruck tijdens het laden.
Bij een snellaadstation langs de weg staan kwetsbare en kostbare laadpalen aan het einde van de parkeervakken. Een betonnen wielblok, uitgevoerd in een opvallende contrastkleur, voorkomt dat een bestuurder die iets te enthousiast inparkeert de paal omverrijdt. Het blok vangt de kinetische energie op via de banden, waardoor het chassis en de carrosserie van de auto de laadpaal nooit kunnen raken.
Een mobiele compressor staat geparkeerd op een licht hellend terrein op een bouwplaats. Omdat de handrem van dergelijk materieel niet altijd even betrouwbaar is onder zware belasting, plaatst de monteur twee kunststof wielkeggen onder de wielen. Het is een kleine moeite. Een handeling die voorkomt dat het apparaat onbedoeld gaat rollen en schade toebrengt aan ander materieel of, erger nog, medewerkers op de werkvloer.
NEN 2443 vormt de technische ruggengraat voor het ontwerpen van parkeervoorzieningen in Nederland. Deze norm definieert de ruimtelijke behoeften van voertuigen en stelt kaders voor vakafmetingen. Wielblokken fungeren hierin als fysieke handhavers van de papieren werkelijkheid. Ze waarborgen dat de 'oversteek' van een auto de minimale doorrijbreedte of noodzakelijke loopstroken niet onbedoeld versmalt. In krappe stedelijke parkeergarages is dit essentieel om aan de ontwerpnormen te blijven voldoen.
Het Besluit Bouwwerken Leefomgeving (BBL) stelt strikte eisen aan de veiligheid van verkeersruimten en vluchtwegen binnen gebouwen. Een wielblok mag nooit een gevaarlijke obstructie vormen voor voetgangers die het pand moeten verlaten. Contrastrijke markering en strategische plaatsing buiten de directe looplijnen zijn daarom noodzakelijk om aan de algemene zorgplicht voor een veilige omgeving te voldoen. Een onzichtbaar blok is een aansprakelijkheidsrisico.
In de logistieke sector verschuift de juridische focus naar de Arbowetgeving. Bij laad- en losperrons is het voorkomen van beknellingsgevaar tussen de trailer en het gebouw een prioriteit voor de werkgever. Fysieke wielbegrenzers zijn daar vaak een integraal onderdeel van het veiligheidsprotocol om menselijke fouten tijdens het aandocken op te vangen. Richtlijnen van het CROW vullen dit aan voor de openbare ruimte, waarbij de nadruk ligt op de bescherming van kwetsbaar straatmeubilair en het scheiden van verschillende verkeersstromen.
Vroeger was de parkeergrens simpelweg het einde van de weg of de muur van de garage. Met de explosieve groei van het autobezit in de naoorlogse jaren ontstond de noodzaak om voertuigen gecontroleerd tot stilstand te dwingen zonder de carrosserie te beschadigen. De eerste generatie wielblokken bestond uit massieve betonnen balken, vaak ter plaatse gestort of als zware prefab elementen neergelegd. Ze waren effectief. Onverwoestbaar. Maar ook meedogenloos voor de lagere bumpers van moderne auto's.
De technologische verschuiving kwam in de jaren '90. De opkomst van gerecycled rubber als constructiemateriaal veranderde de markt. Waar beton bij impact vaak scheurde of de band beschadigde, bood rubber een dempend vermogen dat beter paste bij de toenemende eisen van de consument en projectontwikkelaar. Tegelijkertijd dwongen strengere arboregels in de logistiek tot een professionalisering van het laaddock. Het wielblok evolueerde daar van een losse houten keg naar vast verankerde stalen geleiders, noodzakelijk om de enorme krachten van zwaar vrachtverkeer op te vangen. In de laatste tien jaar is de focus verschoven naar de integratie van veiligheid en esthetiek; de blokken zijn niet langer alleen functioneel, maar dienen door hun kleur en vormgeving ook als visuele geleiding in complexe parkeersituaties.