De realisatie van een vitrineplank vangt aan bij de exacte dimensionering op basis van de beoogde overspanning en de dikte van het materiaal. Maatvastheid is hierin alles. Na het snijden van het basismateriaal volgt de mechanische randafwerking, meestal plat-poly geslepen, wat de scherpe kanten breekt en die karakteristieke, heldere uitstraling geeft aan de zijden die in het zicht blijven. In de verticale delen van de vitrine worden de draagpunten geprepareerd. Dit gebeurt via boringen voor legborddragers of door het infrezen van onzichtbare railprofielen in de zijwanden.
De feitelijke plaatsing geschiedt door de plank op de steunpunten te laten rusten. Hierbij worden vaak transparante buffers of kleine rubberen ringen toegepast. Deze voorkomen direct contact tussen harde materialen en absorberen trillingen in de constructie. Bij houten vitrine-elementen kan de montage verlopen via blinde verbindingen; de plank schuift dan over stalen pennen die in de achterwand zijn verankerd. De passing in de dagmaat van de kast luistert nauw. Er mag geen spanning op het materiaal staan door een te krappe maatvoering, maar kieren zijn voor de stofwering evenzeer ongewenst. Waterpasstelling vormt de laatste handeling voor een strakke presentatielijn. Geen marges voor fouten. Puur maatwerk.
De keuze voor het basismateriaal bepaalt de uitstraling en de functionaliteit van de gehele presentatie. Glas voert de boventoon. Meestal valt de keuze op floatglas, maar de natuurlijke groenige zweem daarvan kan kleuren van objecten vervalsen. In museale of high-end retailomgevingen is extra helder glas (ook wel Optiwhite genoemd) daarom de standaard. Geen kleurvervorming. Maximale transparantie. Voor situaties waarbij veiligheid een harde eis is, wordt uitsluitend gewerkt met gehard glas (ESG) of gelaagd veiligheidsglas (VSG). Gehard glas is sterker en valt bij breuk uiteen in relatief ongevaarlijke korrels. Veiligheid gaat hier voor alles.
Het draait om de balans tussen draagkracht en visuele rust.
Naast het materiaal varieert de vitrineplank sterk in zijn technische uitvoering en de wijze waarop deze in de constructie wordt opgenomen. Een modern fenomeen is de verlichte vitrineplank. Hierbij wordt een LED-strip in de achterzijde of in het profiel van de plank verwerkt. Het licht geleidt door het glas en treedt naar buiten bij de geslepen randen of via een speciale etsing in het oppervlak. Innovatief en strak. Geen losse armaturen nodig. Voor zware objecten worden vaak dikkere glasplaten van 10 tot 12 millimeter gebruikt, terwijl voor lichte sieraden 6 millimeter meestal volstaat. Te dik oogt lomp. Te dun oogt onveilig.
Wat betreft de bevestiging onderscheiden we de vaste en de verstelbare varianten. Verstelbare planken maken gebruik van gaatjeslatten of onzichtbare wandrails, essentieel voor een flexibele winkelinrichting. De zwevende vitrineplank is echter de esthetische winnaar. Deze wordt blind gemonteerd aan de achterwand via stalen pennen of klemprofielen. Geen zichtbare dragers aan de zijkanten. Het object lijkt te zweven in de ruimte. Soms wordt er verwarring gemaakt met een gewoon legbord, maar de vitrineplank onderscheidt zich altijd door de verfijnde randafwerking en de focus op de visuele interactie met het tentoongestelde object. Het is meer dan een plank. Het is een podium.
Glas in publieke ruimtes is geen vrijblijvende keuze. De wetgever stelt eisen. Veiligheid gaat voor esthetiek. Bij vitrineplanken van glas is de NEN-EN 12150 leidend. Dit is de Europese norm voor thermisch gehard veiligheidsglas. Waarom dit ertoe doet? Omdat gewoon floatglas bij breuk levensgevaarlijke, vlijmscherpe scherven vormt die diepe snijwonden veroorzaken. Gehard glas valt daarentegen uiteen in kleine, relatief ongevaarlijke korrels. In een drukke winkelomgeving of een drukbezocht museum is dit een harde voorwaarde voor de vergunningverlening.
Het Besluit bouwwerken leefomgeving (BBL) stelt daarnaast kaders voor de brandveiligheid van materialen in vluchtwegen. Vastzittende interieurelementen, waaronder ingebouwde vitrines, moeten voldoen aan specifieke brandklassen conform de NEN-EN 13501-1. Een houten vitrineplank in de gang van een ziekenhuis of school mag niet zomaar van elk type plaatmateriaal zijn; de bijdrage aan brandvoortplanting en rookontwikkeling moet binnen de perken blijven. Soms is een brandvertragende behandeling van het fineer of de drager noodzakelijk.
Voor de mechanische weerstand tegen stoten is de NEN 12600 relevant. Deze norm classificeert glas op basis van een slingerproef, die een botsing met een menselijk lichaam simuleert. Cruciaal voor vitrines die zich op kniehoogte bevinden of in smalle doorgangen staan. NEN-EN 14449 komt in beeld zodra er gelaagd veiligheidsglas wordt toegepast. Hierbij houdt een taaie PVB-folie de glasscherven bij elkaar, zelfs na een impact. De barrière blijft intact. Constructieve veiligheid is nooit een bijzaak in de interieurbouw. Het is de basis.
Hout domineerde. Eeuwenlang was de vitrineplank niet meer dan een robuuste legger in een massieve kast of een donker rariteitenkabinet. Pas in de achttiende eeuw, toen de wetenschappelijke drang om objecten te categoriseren groeide, ontstond de behoefte aan meer lichtinval binnen de presentatie. Men experimenteerde met kleine glaspanelen gevat in zware houten frames. Kostbaar en kwetsbaar. De echte revolutie volgde tijdens de negentiende-eeuwse industriële bloei. Grote warenhuizen in Parijs en Londen eisten een transparant podium voor hun koopwaar. Glasplaten werden groter, maar bleven optisch matig door de noodzaak van handmatig polijsten na het gietproces.
De moderne vitrineplank is fundamenteel verbonden aan de introductie van het floatglasproces in 1952. Pilkington veranderde de markt. Ineens was glas beschikbaar dat perfect vlak was zonder visuele vertekeningen. De interieurbouw nam definitief afscheid van zware houten omlijstingen. De focus verschoof naar de randafwerking. Mechanisch slijpen werd de standaard. In de jaren tachtig en negentig dwongen aangescherpte veiligheidsnormen de sector richting thermisch gehard glas. Geen weg terug. De constructie evolueerde van simpel rusten op houten klampen naar complexe UV-verlijming en blinde montage in strakke nissen. Van passief opslagmedium naar een technisch hoogstaand visueel instrument.