Strengpersstenen kennen in de praktijk twee hoofdvarianten, primair onderscheiden door hun interne structuur: de volle strengperssteen en de geperforeerde strengperssteen. Bij de volle variant betreft het een massieve steen, terwijl de geperforeerde uitvoeringen zijn voorzien van dooplopende gaten. Deze perforaties, die tijdens het extrusieproces ontstaan, zijn niet zomaar gaten; ze dragen bij aan een gecontroleerder droog- en bakproces, wat uiteindelijk de maatvastheid en consistentie van de steen ten goede komt.
Het is essentieel een strengperssteen te onderscheiden van andere typen bakstenen, zoals de handvorm- en vormbaksteen. Waar handvormstenen hun karakteristieke onregelmatige, generfde oppervlak en grillige vormen danken aan het handmatig in een mal werpen van klei, en vormbakstenen (machinale variant daarvan) eveneens deels de textuur van een mal aannemen, kenmerkt de strengperssteen zich juist door zijn strakke, scherpe randen en doorgaans gladde oppervlak. De fabricagewijze, het persen van een continue kleistreng en het mechanisch afsnijden, leidt tot een zeer consistent, uniform product. Dit maakt de strengperssteen bij uitstek geschikt voor metselwerk waarbij een strak, modern uiterlijk en precisie cruciaal zijn, in tegenstelling tot de vaak rustiekere esthetiek van handvormstenen.
Wanneer een architect een gevel voor zich ziet die naadloos oogt, bijna grafisch strak, dan is de keuze voor strengpersstenen snel gemaakt. Die consistentie in afmetingen, de kleur die overal gelijk is, het zijn net de details die zo'n ontwerp doen slagen. Denk aan de moderne kantoorgebouwen, waar precisie in elke lijn cruciaal blijkt, daar vind je ze, de strakke gevels, een direct gevolg van de uniforme aard van deze bakstenen.
Of neem een grootschalig woningbouwproject, waar elke gevel, van de eerste tot de honderdste woning, er precies hetzelfde uit moet zien. Die stenen, elke keer weer, uniform van kleur en maat, dát is waar de strengperssteen zijn ware kracht toont. Geen gedoe met sorteerwerk op de bouwplaats, geen onverwachte afwijkingen die het metselwerk vertragen; een aannemer ademt dan echt even op. Het proces loopt gesmeerd.
Zelfs voor een strakke tuinmuur, de moderne erfafscheiding die perfect recht moet zijn, dan kom je ze tegen. Die gladde afwerking, dat is puur functionaliteit gecombineerd met een esthetische keuze; een muur die niet alleen sterk is, maar ook visueel rust brengt. Het bewijst maar weer dat de precisie van strengpersstenen niet alleen voor de grote bouwwerken is weggelegd, maar overal waar strakheid en uniformiteit gewenst zijn.
De fabricage van bakstenen kent een geschiedenis die duizenden jaren teruggaat, primair gekenmerkt door handmatige vormgeving. Denk aan de handvormsteen, waar klei in een mal werd geslagen; een ambachtelijk proces met inherente variatie in afmetingen en uiterlijk. De opkomst van de industriële revolutie, met name vanaf het midden van de 19e eeuw, markeerde een keerpunt in de baksteenproductie. Met de ontwikkeling van stoommachines en later elektrische aandrijvingen werd het mogelijk om productieprocessen te mechaniseren en te versnellen.
Hieruit ontstond de extrusietechniek, de basis voor de strengperssteen. Waar eerdere methoden werkten met individuele vormen en handmatige handelingen, maakte de strengpersmachine een continue productiestroom mogelijk. Klei werd niet langer in afzonderlijke mallen gedrukt, maar als een oneindige streng geperst en vervolgens automatisch op maat gesneden. Dit betekende een revolutionaire stap in efficiëntie, schaalbaarheid en bovenal uniformiteit. De bakstenen waren plotseling veel strakker, maatvaster en consistenter in kwaliteit, wat de bouwpraktijk enorm ten goede kwam.
De voortdurende ontwikkeling van deze machines leidde tot verdere verfijningen. Introductie van perforaties was zo'n innovatie, niet alleen voor gewichtsreductie maar ook om het droog- en bakproces te optimaliseren, resulterend in nog stabielere producten. De strengperssteen heeft daarmee de baksteenindustrie getransformeerd van een ambachtelijk naar een industrieel proces, een verandering die de bouw van gestandaardiseerde, grootschalige projecten aanzienlijk heeft vereenvoudigd en versneld.
Joostdevree | Nl.wikipedia | Encyclo | Sleiderink | Kennis.cultureelerfgoed | Rolithshop