Stempeldruk
Laatst bijgewerkt: 11-06-2026
Definitie
Stempeldruk is de druk die een stempel, zoals een ondersteuningspoot van een kraan, hoogwerker of een tijdelijke constructie, uitoefent op de ondergrond of vloer.
Omschrijving
In de bouw is stempeldruk een cruciale factor voor de veiligheid en stabiliteit, zowel bij het gebruik van zwaar materieel als bij tijdelijke ondersteuningsconstructies. Zware machines zoals minihijskranen en spinhoogwerkers staan doorgaans op stempelpoten die elk een aanzienlijke druk uitoefenen op de ondergrond. Deze druk wordt berekend op basis van het eigen gewicht van de machine, de te hijsen last en eventuele dynamische krachten zoals windbelasting of beweging van de last. Het is essentieel om de maximale stempeldruk te bepalen om te voorkomen dat de ondergrond (zoals een vloer of zachte grond) beschadigt of bezwijkt. Bij tijdelijke constructies, zoals het ondersteunen van betonbekistingen, vloeren, of dragende muren tijdens verbouwingen, vangen stempels horizontale en/of verticale krachten op wanneer de permanente constructie nog niet stabiel is. Hierbij is het draagvermogen van de stempels en de resulterende stempeldruk op de onderliggende constructie of de grond van groot belang. Om de druk te verspreiden en schade te voorkomen, worden vaak stempelplaten of rijplaten onder de stempels geplaatst, vooral op zachtere ondergronden.
Berekening en preventie
De berekening van de stempeldruk is een belangrijke stap in de werkvoorbereiding en het opstellen van een hijsplan. Een sterk vereenvoudigde formule voor de stempeldruk van een kraan is 2,5 x (gewicht van de kraan + de last) / 4. Constructeurs hanteren veiligheidsmarges om rekening te houden met piekdruk en windbelasting. Wanneer de berekende stempeldruk hoger is dan de maximaal toegestane vloerbelasting, kan de druk over een groter oppervlak worden verdeeld met behulp van kunststof rijplaten of stempelplaten. Grondschotten onder de stempels zorgen voor de nodige drukverdeling, met een vuistregel van maximaal 10 ton druk per m².