De productie van splitsteen begint met het gieten van beton in mallen. Na het uitharden wordt het betonelement opzettelijk gebroken, vaak met mechanische middelen. Dit breukproces resulteert in een steen met een onregelmatig, textuurrijk oppervlak. De formaatvariatie en de scherpe, natuurlijke breuklijnen kenmerken het eindproduct.
De term 'split' kent, zoals de definitie al aangaf, twee hoofdbetekenissen in de bouw: split-level woningen en splitstenen. Deze worden verder onderverdeeld op basis van hun specifieke kenmerken en toepassingen.
Binnen de categorie split-level woningen onderscheiden we voornamelijk de indeling zelf. Het gaat hierbij niet om een materiaal, maar om een conceptuele, ruimtelijke ordening. De 'versprongen' vloerniveaus kunnen variëren in aantal en hoogteverschil. Een typische indeling heeft bijvoorbeeld een woonkamer die één tot twee treden lager ligt dan de hal, en een keuken of slaapkamer die weer een paar treden hoger is. Dit principe wordt vaak toegepast in bestaande bouw om meer dynamiek te creëren, of in nieuwbouw op hellende percelen. Het resultaat: een unieke woonbeleving, meer lichtinval en een ruimtelijk effect. Een verwant, maar minder strikt concept, is een woning met een vide of een duplex-appartement, waar ook hoogteverschillen een rol spelen, maar dan vaak meer als een open verbinding dan als strikt gescheiden zones.
Splitstenen, ook wel bekend als 'gebroken betonstenen' of soms simpelweg 'tuin split', zijn te onderscheiden op basis van hun afmetingen, kleur en de mate van breuk. Ze worden geproduceerd door gestandaardiseerde betonblokken te breken. Het breukvlak geeft de steen zijn karakteristieke ruwe, natuurlijke uiterlijk. Ze zijn verkrijgbaar in verschillende formaten, van kleine elementen voor borders tot grotere blokken voor muurtjes. Kleurvariaties ontstaan door het gebruik van verschillende toeslagmaterialen in het betonmengsel, zoals gemalen natuursteen of gekleurd grind. De toepassing is primair in de tuinarchitectuur: borders, keermuurtjes, plantenbakken, of als decoratief element in combinatie met grind.
Hoewel de term 'split' in de bouw voornamelijk een beschrijving is van een architectonische indeling of een productafwerking, kunnen er indirect wettelijke kaders van toepassing zijn, afhankelijk van de specifieke toepassing en locatie. Bij de realisatie van bouwwerken, inclusief split-level woningen of constructies met splitstenen, dient de algemene bouwregelgeving gevolgd te worden. Denk hierbij aan het Bouwbesluit 2012, dat eisen stelt aan de veiligheid, gezondheid en bruikbaarheid van bouwwerken. Voor split-level woningen kunnen specifieke aandachtspunten gelden op het gebied van toegankelijkheid en brandveiligheid, zeker waar het gaat om niveauverschillen en vluchtwegen. Bij het toepassen van splitstenen, bijvoorbeeld in keerwanden of tuinmuren, kan het omgevingsrecht relevant zijn, met name waar het gaat om vergunningsplichten voor constructies die van invloed zijn op de openbare ruimte of de stabiliteit van de bodem. De precieze vereisten zijn altijd afhankelijk van de schaal, de functie en de locatie van het project.
De term 'split' in de bouw kent een gesegmenteerde geschiedenis, afhankelijk van de specifieke betekenis. De 'split-level' woning, hoewel het concept van verspringende woonlagen eeuwenoud is in traditionele architectuur, kreeg in de 20e eeuw een meer gestructureerde architecturale vorm. Met de opkomst van modernisme en de behoefte aan unieke woonoplossingen, werd het split-level concept populairder, vooral in de naoorlogse woningbouw. Het was een antwoord op de behoefte aan meer dynamiek en ruimtelijkheid in woningen, met name in de VS en later ook in Europa. Het benutten van natuurlijke terreinverschillen speelde hierbij een sleutelrol.
De 'splitsteen', daarentegen, is een relatief jonger product. De ontwikkeling ervan is direct verbonden met de evolutie van betonproductietechnieken. De behoefte aan onderhoudsarme, duurzame en esthetisch aantrekkelijke materialen voor tuinaanleg en landschapsarchitectuur in de late 20e en vroege 21e eeuw, leidde tot innovaties zoals het breken van betonnen elementen. Dit creëerde een specifiek oppervlak dat de natuurlijke uitstraling van steen nabootst, maar met de consistentie en duurzaamheid van beton. De productie is een directe reactie op de vraag naar betaalbare, robuuste en visueel interessante materialen voor buitenruimtes.