Rijksmonument
Laatst bijgewerkt: 14-07-2026
Definitie
Een bouwwerk, object of gebied dat van nationaal belang wordt geacht vanwege zijn schoonheid, historische of wetenschappelijke betekenis en dat op grond van de Erfgoedwet is aangewezen voor bescherming. Omschrijving
Een rijksmonument is door het Rijk (de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) aangewezen als beschermd monument. De aanwijzing vindt plaats op basis van de Erfgoedwet, die de Monumentenwet 1988 heeft vervangen. De kern van de bescherming is dat het monument niet zonder een omgevingsvergunning van de gemeente mag worden gewijzigd, gesloopt of hersteld. Deze vergunningplicht geldt voor zowel de eigenaar als voor eenieder die werkzaamheden aan het monument wil verrichten. Niet alleen het exterieur, maar in veel gevallen ook het interieur is beschermd. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) is verantwoordelijk voor het beheer van het rijksmonumentenbestand en voor het geven van advies over deze monumenten. Criteria voor aanwijzing
Voor aanwijzing als rijksmonument wordt een object getoetst aan criteria die zijn vastgesteld in de Erfgoedwet. Deze criteria hebben betrekking op de cultuurhistorische, architectuurhistorische en stedenbouwkundige waarde. Specifieke aspecten zijn onder meer: de gaafheid van het object, de zeldzaamheid, de ensemblewaarde (de samenhang met de omgeving) en de betekenis voor de wetenschap. Gebouwen die jonger zijn dan 50 jaar worden in principe niet aangewezen, tenzij het uitzonderlijke kwaliteit betreft. Voor gebouwen die tijdens de wederopbouwperiode (1940-1958) zijn gerealiseerd, zijn aparte, versoepelde criteria opgesteld.