Selectieve sloop vormt de basis. Waar voorheen de sloopkogel alles tot een ondefinieerbare massa reduceerde, scheiden moderne technieken betonpuin direct aan de bron van storende stoffen zoals gips, hout en kunststoffen om de zuiverheid van het eindproduct te waarborgen. Het grove puin ondergaat een mechanische transformatie in mobiele of stationaire breekinstallaties. Breken, zeven, wassen.
Magnetische scheiders onttrekken het aanwezige wapeningsstaal aan de stroom, waarna windshifters de lichtere fracties verwijderen en de resterende steenachtige massa in verschillende korrelgroepen wordt geklasseerd. Deze fracties, variërend van fijn zand tot grof grind, dienen als secundaire grondstof. In de betoncentrale vindt de feitelijke integratie plaats. Het granulaat wordt als vervanger voor primair toeslagmateriaal toegevoegd aan de menginstallatie. Hierbij is de controle op de water-cementfactor cruciaal; de aanwezige oude cementsteen op het granulaat is poreuzer dan natuursteen en absorbeert daardoor meer aanmaakwater. De resulterende mortel wordt vervolgens op de bouwplaats gestort of verwerkt tot prefab elementen, waarbij de verwerkbaarheid en uithardingstijd vergelijkbaar blijven met die van traditionele mengsels.
Een kantoorpand uit de jaren '70 gaat tegen de vlakte. De kranen knabbelen niet zomaar aan de gevel; ze sorteren minutieus. Het vrijgekomen beton wordt ter plekke gebroken, gezeefd en gewassen. Maanden later keren diezelfde stenen terug in de fundering van het nieuwe, energieneutrale hoofdkantoor op exact dezelfde kavel. Een gesloten kringloop op postzegelformaat. Geen eindeloze ritten met grind uit de Maas, maar puin uit de eigen achtertuin als nieuwe basis.
Een architect ontwerpt een centrale ontmoetingsruimte in een universiteitsgebouw. De wanden moeten spreken. Er wordt gekozen voor een mengsel met 30% gerecycled betongranulaat, bewust toegepast in schoonbeton. De textuur is net iets robuuster. De kleur neigt naar een dieper, matter grijs dan bij traditioneel Portlandbeton. Het resultaat is een wand die de geschiedenis van de bouw subtiel zichtbaar maakt via de kleine nuances in de korrelstructuur, zonder dat de strakke vellingkanten hun scherpte verliezen.
Langs een drukke rijksweg verrijzen kilometers aan geluidsschermen. Hier telt massa. De fabrikant produceert deze prefab elementen met een hoog percentage menggranulaat. Omdat de constructieve belasting anders is dan bij een hoogbouwconstructie, kan de grotere waterbehoefte van het metselwerkpuin in het granulaat technisch eenvoudig worden opgevangen in de gecontroleerde omgeving van de fabriek. De schermen bieden de nodige densiteit voor geluidswering, terwijl de ecologische voetafdruk van het project drastisch daalt. Slimme inzet van reststromen waar de sterkte-eisen het toelaten.
In een nieuwbouwwijk wordt de beganegrondvloer gestort. De aannemer gebruikt R-beton met 20% vervanging van het grove toeslagmateriaal. Voor de vlechters en de betonstorters op de bouwplaats is het business as usual. De mortel vloeit hetzelfde. De uitharding verloopt volgens schema. De bewoner merkt niets van het hergebruikte grind in de vloer, maar het bestek voldoet wel aan de strengere milieueisen van de gemeente.
De NEN 8005 regeert de mengtafel. Het is de Nederlandse vertaling van de overkoepelende Europese norm NEN-EN 206, cruciaal voor elke betontechnoloog en constructeur die met secundaire materialen werkt. Deze norm stelt de kaders. Voor een vervanging tot 20 of 30 volumeprocent van het grove toeslagmateriaal door betongranulaat biedt de norm een relatief eenvoudige weg; de rekenwaarden voor traditioneel beton blijven grotendeels overeind. Ga je verder? Dan eist de regelgeving aanvullende beproevingen en rekenwerk. De elasticiteitsmodulus en krimpwaarden veranderen immers bij hoge vervangingspercentages.
De kwaliteitsborging van de grondstof zelf ligt verankerd in de BRL 2506. Puin is niet zomaar puin. Dit certificatieschema bewaakt de zuiverheid van het granulaat en beperkt de aanwezigheid van storende bestanddelen zoals gips, glas of organisch materiaal. Zonder deze certificering is acceptatie in een gecertificeerde betonmortel vrijwel uitgesloten. Het Besluit bouwwerken leefomgeving (BBL) vormt de overkoepelende stok achter de deur. Via de Milieuprestatie Gebouwen (MPG) wordt de milieu-impact van materialen gekwantificeerd. Een gunstige Milieu Kosten Indicator (MKI) is essentieel voor het verkrijgen van een omgevingsvergunning. Recycled concrete is hierbij een technisch instrument om de totale milieubelasting van een bouwwerk omlaag te drukken. Gecontroleerde stromen. Geborgde kwaliteit. Geen juridisch grijs gebied, maar een strak geregisseerd proces van sloop naar hergebruik.
De puinhopen van naoorlogs Europa dwongen tot vindingrijkheid. Gebrek aan primair grind maakte van gebroken baksteen en betonresten een bittere noodzaak voor de wederopbouw van vernielde steden. Het was overleven. Geen duurzaamheidsideaal, maar pure schaarste aan grondstoffen bepaalde de vroege mengsels. Decennialang bleef hergebruik daarna beperkt tot de wegenbouw. Het puin verdween als funderingslaag onder het asfalt. Uit het oog, uit het hart. Pas met de opkomst van milieubewustzijn in de jaren tachtig en negentig verschoof de focus naar hoogwaardiger toepassingen in de betonmortelindustrie.
Regelgeving volgde de praktijk op de voet. De introductie van het toenmalige Bouwstoffenbesluit markeerde een kantelpunt in de Nederlandse omgang met reststromen; de overheid stelde voor het eerst harde eisen aan de uitloogkenmerken van secundaire materialen. Men wilde de bodem beschermen. Kwaliteitseisen voor granulaten werden vastgelegd in nationale beoordelingsrichtlijnen zoals de BRL 2506. Sloop werd selectieve demontage. De overgang van puin als anoniem afval naar puin als gecertificeerde grondstof transformeerde de sloopsector tot een betrouwbare leverancier van toeslagmaterialen. Waar de focus voorheen lag op het voorkomen van storten, dicteren de huidige normen een verschuiving naar echte circulariteit waarbij de technische eigenschappen van het granulaat gelijkgesteld worden aan die van primair grind.
Joostdevree | Betonhuis | Ajansenbv | Buildinc | Tektoniek | Febelcem | Heidelbergmaterials-benelux | Tudelft | Platform31 | Recyclepro | Zandcompleet | Gpgrootrecycling | Thegreenvillage