De werking berust op de handmatige activering van een overbrengingsmechanisme waarbij de positionering op de sluitstijl de uiteindelijke effectiviteit bepaalt. Montage luistert nauw. De afstand tussen het draaipunt van de spanner en de sluithaak op het kozijn dicteert namelijk de compressie op de tochtprofielen. In de praktijk vindt de bediening plaats op het moment dat de vleugel de sponning raakt. De haak grijpt in de sluitplaat. Door een draaiende beweging of het resoluut omzetten van een hefboom wordt de resterende speling geëlimineerd. Rotatiekracht transformeert in lineaire klemkracht. De verbinding is rigide.
Bij houten raamconstructies vangt dit systeem de natuurlijke neiging tot werken of kromtrekken op door de jaren heen. Meestal volstaat een centrale plaatsing op de zijstijl. Grotere vleugels vereisen echter vaak een verdeling van de druk over meerdere punten langs de verticale as om een uniforme afdichting te garanderen. Het beslag dwingt de vleugel onverzettelijk tegen de aanslaglat. Geen gerammel bij windvlagen. De mechanische druk blijft constant zolang de vergrendeling gesloten is, waarbij de eenvoud van het mechanisme directe feedback geeft over de strakheid van de sluiting.
De schroefspanner is de meest traditionele variant. Deze werkt met een schroefdraadmechanisme dat door handmatige rotatie de vleugel millimeters diep in de sponning trekt. Het is traag maar onverzettelijk krachtig. Hout dat door de jaren heen kromgetrokken is, geeft zich gewonnen onder de constante druk van een goed geplaatste schroefspanner. Daarnaast kennen we de hefboomspanner of excentrische spanner. Hierbij zorgt een enkele beweging van een hendel voor een snelle vergrendeling. Dit type vertrouwt op een nok die over een hellend vlak loopt, waardoor de vleugel plotseling strakgetrokken wordt. Het gaat sneller dan schroeven. Minder nauwkeurig te doseren, dat wel.
In de maritieme sector en bij zware industriebouw ziet men vaak de knevelspanner. Deze is robuuster uitgevoerd om extreme winddruk te weerstaan. Hoewel het principe hetzelfde blijft, zijn de gebruikte materialen en de dikte van de sluithaak hierbij zwaarder gedimensioneerd. Bij kleinere ramen volstaat vaak een eenvoudige raamtrekker, een term die in de volksmond vaak als synoniem wordt gebruikt maar technisch gezien minder klemkracht suggereert dan de volwaardige spanner.
Verwar de raamspanner niet met een regulier raamboompje. Een boompje houdt het raam dicht; een spanner dwingt het raam in de sponning. Subtiel verschil? In de winter niet. Waar een espagnolet over de gehele lengte van de sluitstijl vergrendelt, focust de raamspanner de kracht op één specifiek punt. Dit maakt hem ideaal als aanvulling op bestaand beslag dat net die laatste millimeter compressie mist.
Soms wordt de term 'raamklem' gebruikt. Meestal doelt men dan op tijdelijke hulpmiddelen tijdens montage, maar in sommige regio's is het de gangbare naam voor de permanente spanner. Het blijft oppassen met terminologie. In bestekken wordt de voorkeur gegeven aan de technische benaming op basis van de werking, zoals de schroef- of hefboomvariant, om onduidelijkheid over de benodigde sluitkracht te voorkomen.