De verwerking van lavakorrels start bij de voorbereiding van het cunet of de betreffende ondergrond, waarbij overtollige grond wordt afgevoerd om plaats te maken voor de drainerende laag. Direct storten vanuit de vrachtwagen of het gebruik van een overslagkraan is gebruikelijk. Het materiaal is licht. Het verwerkt snel. Door de hoekige korrelvorm ontstaat er tijdens het uitvlakken direct een hoge mate van onderlinge haakweerstand, wat de stabiliteit van het bed ten goede komt zonder dat er zware mechanische verdichting aan te pas komt.
Bij funderingen voor sportvelden of wegen geschiedt het nivelleren vaak machinaal met een kilverblad of handmatig met een afreilat, afhankelijk van de projectgrootte. Een lichte statische wals of een trilplaat met een lage slagkracht volstaat voor de uiteindelijke fixatie. Overmatige trillingen vermijden. De poreuze structuur van de korrel mag namelijk niet verbrijzelen, aangezien dit de waterdoorlatende capaciteit negatief beïnvloedt.
In de utiliteitsbouw, specifiek bij de isolatie van kruipruimtes, vindt de uitvoering vaak plaats middels blaastechnieken waarbij slangen het materiaal tot diep in de hoeken van de fundering brengen. Een snelle methode. Bij daktuinen volgt een directe spreiding over de wortelwerende laag. Handwerk domineert hier. Het resultaat is een direct beloopbaar en vormvast oppervlak dat door zijn eigen gewicht en structuur op zijn plek blijft liggen.
Zeven bepaalt de uiteindelijke functie. De markt onderscheidt diverse fracties, variërend van het ragfijne lavazand (0-3 mm) tot de robuuste grove lavastenen die tot wel 60 millimeter groot kunnen zijn voor zware wegfunderingen. Men noemt de fractie 0-8 mm vaak lavagruis. Dit fijne spul mengt men door potgrond om luchtigheid te creëren. Het is een natuurproduct. Voor drainage in de weg- en waterbouw is de gradatie 16/32 mm de standaard, simpelweg omdat de tussenruimte bij deze afmeting optimaal is voor een snelle waterafvoer zonder dat de korrels door hun eigen gewicht de poriën dichtdrukken. Er bestaat ook lavasplit. Technisch gezien is dit hetzelfde gesteente, maar de term split refereert vaak specifiek aan de hoekige vorm die ontstaat bij het breken, wat essentieel is voor de haakweerstand in een ongebonden funderingslaag.
Lava is geen Argex. Hoewel beide materialen lichtgewicht zijn en in de bouw als isolerend vulmiddel fungeren, is Argex een industrieel product van geëxpandeerde klei met een gladde, ronde vorm die makkelijker rolt. Lava is puur natuur. Grillig en hoekig. Verwarring met Bims komt ook vaak voor in technische bestekken. Bims is echter lichter en aanzienlijk zachter, ontstaan uit gasrijker magma, waardoor het constructief minder belastbaar is dan de gemiddelde lavakorrel uit de Eifel of IJsland. Dan is er nog het verschil tussen grijze en bruinrode lava. Dit kleurverschil duidt meestal op de specifieke vulkanische afzetting of oxidatiegraad van ijzer in het gesteente; de chemische resistentie blijft nagenoeg gelijk maar de esthetische waarde voor zichtwerk of daktuinen varieert aanzienlijk per wingebied.
Bij de aanleg van een kunstgrasveld op een watergevoelige bodem dient een laag van 20 tot 30 centimeter lavakorrels (fractie 16/32) als buffer. Regenwater zakt direct weg. De hoekige korrels voorkomen dat de ondergrond onder invloed van intensieve bespeling gaat schuiven. Stabiliteit ontmoet drainage. Zelfs na een wolkbreuk blijft het veld bespeelbaar.
In de utiliteitsbouw ziet men het gebruik bij grootschalige daktuinen op parkeergarages. De constructie mag niet overbelast worden. Een substraat van fijn lavagruis gemengd met organisch materiaal biedt hier de oplossing. Lichtgewicht fundament. Het houdt voldoende vocht vast voor de beplanting, maar voert het teveel aan water razendsnel af naar de hemelwaterafvoer.
Een ander scenario is de renovatie van een vochtige kruipruimte in een monumentaal pand. De bodem staat vaak blank. Door een laag lavakorrels van circa 35 centimeter naar binnen te blazen, wordt de verdamping vanuit de grond gestopt. De relatieve luchtvochtigheid daalt. Het rotvrije karakter van de lava garandeert een levensduur die de resterende standtijd van het gebouw evenaart. Geen muffe geur meer in de woning.
Bij de aanleg van een oprit met waterdoorlatende klinkers wordt lavasplit 2/8 mm toegepast als vlijlaag. De klinkers liggen direct vast. Het water infiltreert ter plaatse in de bodem. Geen plassen op het straatwerk. Het materiaal verpulvert niet onder de druk van personenwagens, mits de juiste laagdikte is aangehouden.
De geologische basis van lavakorrels ligt duizenden jaren in het verleden. Vulkanische activiteit in de Eifel en de Auvergne vormde de afzettingen die we vandaag exploiteren. De grootschalige introductie in de Noord-Europese bouwsector kwam echter pas halverwege de 20e eeuw echt op gang. Een pragmatische keuze. De Nederlandse civiele techniek kampte met een structureel probleem: een slappe bodem die zware ophoogmaterialen zoals zand en grind simpelweg opslokte door inklinking. Men zocht naar een lichtgewicht alternatief. Lava bood de uitkomst.
In de jaren '70 en '80 versnelde de acceptatie door de opkomst van moderne sportfaciliteiten. Drainage werd een harde eis voor de bespeelbaarheid van velden. De sector verschoof van het gebruik van ongedefinieerd breuksteen naar nauwkeurig gezeefde fracties. Technologische vooruitgang in zeefinstallaties bij de groeves maakte het mogelijk om specifieke korrelgroottes te garanderen. Hierdoor veranderde de status van lava van een simpel natuurproduct naar een hoogwaardige, technische bouwstof. De laatste decennia is de focus verschoven naar milieuhygiënische aspecten. Waar het vroeger onbeperkt werd toegepast, dwongen wetgevingen zoals het Besluit bodemkwaliteit de sector tot strenge certificering en kwaliteitsborging van de importstromen uit Duitsland en IJsland.