Kwelscherm
Laatst bijgewerkt: 25-06-2026
Definitie
Een kwelscherm is een ondoorlatende, doorgaans verticale, constructie die de kwelweg verlengt en zo de ongecontroleerde doorstroming van kwelwater tegengaat.
Omschrijving
Kwelwater kan aanzienlijke problemen veroorzaken, zoals verzwakking van dijken en funderingen, het risico op piping (zandmeevoerende wellen) of de verspreiding van verontreinigd grondwater. Een kwelscherm dient als barrière om deze problemen te beheersen. Ze worden veelal in of bij dijken aangelegd, met name op plaatsen waar leidingen of kabels een dijk doorkruisen. Het doel is te voorkomen dat water langs deze doorvoeringen stroomt en het omliggende zand erodeert, wat kan leiden tot lekkages en verzakkingen. Kwelschermen worden ook ingezet bij kunstwerken, zoals sluizen, om achterloopsheid en onderloopsheid tegen te gaan, waarbij water onder of achter de constructie doorstroomt.
Toepassingen en materialen
Kwelschermen vinden toepassing in diverse bouw- en watermanagementprojecten. Ze worden gebruikt bij dijkversterking om waterkeringen te beschermen tegen piping en stabiliteitsverlies, bij bodemsanering om de verspreiding van verontreinigde stoffen via grondwater tegen te gaan, en in waterbeheer om de grondwaterstand te reguleren. Materialen variëren afhankelijk van de toepassing. Voor doorvoeringen van kabels of leidingen in dijken worden vaak PE platen of neopreen rubberen platen met afsluitmanchetten gebruikt. Deze neopreen platen zijn waterdicht, chemisch resistent en scheurvast. Bij langere zandlagen onder een dijk kunnen kwelschermen bestaan uit damwanden die tot een afsluitende laag reiken. In noodsituaties kan een kwelscherm tijdelijk worden aangelegd met landbouwzeil om grootschalige kwel te stoppen en een dijk te stabiliseren bij hoogwater.