De uitvoering van kitten in de bouw begint doorgaans met het voorbereiden van de ondergrond. Zorgvuldigheid hierin is de basis. Oppervlakken die gekit moeten worden, reinigt men grondig; stof, vet, oude kitresten en losse delen verwijdert men systematisch. Dit creëert de noodzakelijke hechting, zonder dat is de hele operatie zinloos. Soms vereist dit zelfs het ontvetten van materialen, afhankelijk van de aard van de ondergrond en de specifieke kit. Nadat de ondergrond is voorbereid, begint het eigenlijke aanbrengen.
Met een geschikt gereedschap, vaak een kitpistool, perst men de kit gelijkmatig in de voeg of naad. De snelheid en druk variëren, afhankelijk van de kitsoort en de breedte van de voeg. Het doel is een volledige vulling, luchtvrij, essentieel voor een duurzame afdichting. Na het aanbrengen volgt het afstrijken van de kit. Dit vormt het oppervlak, zorgt voor een strakke afwerking en drukt de kit dieper in de voeg. Dit afstrijken, dikwijls met speciaal gereedschap of een bevochtigde vinger, resulteert in de gewenste esthetiek en functionaliteit. Een correcte afstrijking draagt bij aan de levensduur van de kitvoeg; het minimaliseert vuilaanhechting en optimaliseert de waterafvoer.
De handeling van ‘kitten’, dat wil zeggen het aanbrengen van een afdichtings- of verlijmingsmiddel, wordt pas écht specifiek door de aard van het materiaal zelf: de kit. Want er bestaat niet zoiets als ‘de universele kit’, al suggereren sommige reclames dat soms, gevaarlijk genoeg. De keuze voor de juiste kit is dus bepalend voor de levensduur en functionaliteit van de voeg of verlijming; hier maakt men onderscheid in chemische samenstelling en daarmee samenhangende eigenschappen.
Zo is er de alom bekende siliconenkit, de onbetwiste kampioen in vochtige en natte ruimtes. Denk aan badkamers, keukens, en andere sanitaire toepassingen waar waterbestendigheid en schimmelwerendheid cruciaal zijn. Kenmerkend: extreme elasticiteit en duurzaamheid. Echter, overschilderen is vaak geen optie. Voor situaties waar juist wél overschilderbaarheid gewenst is, bijvoorbeeld bij binnenvoegen of scheuren in stucwerk die minimale beweging vertonen, grijpt men doorgaans naar acrylaatkit. Deze is na uitharding uitstekend te schilderen, maar minder geschikt voor plekken met veel vocht of grote bewegingsopvang.
Een veelzijdige categorie vormt de MS-polymeerkit. Dit type kit, vaak als alleskunner geprezen, combineert een uitstekende hechting op vrijwel elke ondergrond met een hoge elasticiteit en UV-bestendigheid. Ideaal voor buiten, voor verlijmingen, of afdichtingen die én sterk én duurzaam elastisch moeten zijn. En ja, deze is veelal overschilderbaar. Dan is er nog de polyurethaankit (PU-kit), een robuuste keuze voor zwaarbelaste constructieve voegen en industriële toepassingen. Deze blinkt uit in trekkracht en slijtvastheid, maar kan minder UV-stabiel zijn en is vaak moeilijker te verwerken dan een MS-polymeer. Voor de fijnproever: butyleenkit, deze blijft lang plastisch-elastisch, een eigenschap die van pas komt bij stelkozijnen of lichte aansluitvoegen waar een blijvende maar geringe beweging verwacht wordt.
Specifiekere varianten, zoals brandwerende kit voor compartimentering of natuursteenkit (een siliconenkit zonder weekmakers om vlekken te voorkomen), tonen aan hoe gespecialiseerd de markt is geworden. De taak van het kitten verandert niet, maar het gereedschap – in dit geval de kit zelf – is een specialistisch instrument geworden, zorgvuldig te kiezen per project.
Zelfs in de meest alledaagse bouwprojecten kom je kitten tegen. Onvermijdelijk, zeg maar. Het is een fundamentele handeling, onmisbaar voor zowel functionaliteit als esthetiek. En de toepassing, die varieert net zo breed als de kits zelf. Want elke situatie, die vraagt weer om een specifieke aanpak.
De handeling van het kitten, schijnbaar een detail in de bouw, valt in Nederland wel degelijk onder de reikwijdte van diverse wetten en normen. Deze regelgeving waarborgt niet alleen de veiligheid en gezondheid, maar ook de bruikbaarheid en energieprestatie van gebouwen. Essentieel, want een slecht uitgevoerde kitnaad kan vergaande consequenties hebben.
Centraal staat hier het Besluit bouwwerken leefomgeving (BBL), de opvolger van het Bouwbesluit. Dit besluit stelt functionele eisen aan bouwconstructies, waaronder die met betrekking tot waterdichtheid, luchtdichtheid en brandveiligheid. De wijze waarop kit bijdraagt aan deze aspecten maakt het tot een integraal onderdeel van de bouwkwaliteit. De kitvoegen die men aanbrengt in natte cellen, zoals badkamers, moeten bijvoorbeeld voldoen aan strikte eisen ter voorkoming van wateroverlast en schimmelvorming, direct gerelateerd aan de gezondheidsaspecten die het BBL adresseert. Bovendien speelt kitten een cruciale rol bij de luchtdichte afwerking van gebouwen. Dit is van direct belang voor de energieprestatie, een ander speerpunt van de BBL, aangezien ongecontroleerde luchtstromen aanzienlijk energieverlies veroorzaken.
Voor de prestatie-eisen van de kitproducten zelf dient de Europese norm NEN-EN 15651 als leidraad. Deze norm specificeert de eisen voor afdichtingsmiddelen voor niet-structureel gebruik in voegen in gebouwen en voetgangersgebieden. Het omvat verschillende prestatieklassen, afhankelijk van de toepassing (bijvoorbeeld voor gevels, beglazing, sanitaire ruimtes, of in zones waar beweging een rol speelt). Fabrikanten van kitproducten moeten aantonen dat hun producten voldoen aan de relevante delen van deze norm, wat voor de verwerker betekent dat de juiste kit voor de juiste toepassing geselecteerd moet worden om aan de BBL-eisen te voldoen. Specifiek voor brandwerende toepassingen, waar kits bijdragen aan de brandcompartimentering van een gebouw, zijn de prestaties getoetst en geclassificeerd volgens normen als NEN-EN 13501-1, die de brandclassificatie van bouwproducten en bouwdelen vastlegt. Dit waarborgt dat de kit, als onderdeel van een groter bouwdeel, de vereiste brandwerendheid van een constructie in stand houdt bij een calamiteit.
De kunst van het afdichten, het dichten van kieren en naden, is zo oud als de bouw zelf. Al ver voor de moderne tijd zochten mensen naar manieren om hun behuizing te beschermen tegen de elementen. Natuurlijke materialen vormden de basis: denk aan klei, modder, teer, pek of zelfs plantaardige vezels gemengd met bindmiddelen. Deze primitieve methoden boden een zekere mate van bescherming, vaak met een korte levensduur en beperkte flexibiliteit, maar ze voldeden aan de directe behoefte.
Met de opkomst van verfijndere bouwtechnieken en de industriële revolutie, kwamen ook de eerste meer gestandaardiseerde afdichtingsproducten. Stopverf, op basis van lijnolie en krijt, werd een alledaags middel voor het plaatsen van glas in kozijnen; een product dat nog steeds bekend is, hoewel in aangepaste vorm. Deze materialen waren echter stijf, verouderden snel en konden nauwelijks bewegingen opvangen tussen verschillende bouwdelen. De échte omwenteling kwam pas na de Tweede Wereldoorlog, met de explosieve ontwikkeling van de synthetische chemie.
Vanaf de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw verschenen de eerste revolutionaire kitsoorten op de markt: siliconenkitten boden ongekende elasticiteit, UV-bestendigheid en duurzaamheid, cruciaal voor natte ruimtes en buitentoepassingen. Kort daarna volgden de acrylaatkitten, een betaalbaar alternatief, vooral geschikt voor binnentoepassingen waar overschilderbaarheid vereist was. Tegelijkertijd kwamen de polyurethaankitten in beeld, geliefd om hun sterke hechting en mechanische weerstand, vaak toegepast in zwaarder belaste voegen.
De laatste decennia van de twintigste eeuw en het begin van de eenentwintigste werden gekenmerkt door verdere specialisatie en de ontwikkeling van hybride polymeren. De introductie van MS-polymeerkitten, die de beste eigenschappen van siliconen en polyurethanen combineerden – denk aan goede hechting, elasticiteit en overschilderbaarheid – markeerde een nieuwe mijlpaal. Deze kits boden een veelzijdigheid die voorheen ondenkbaar was. Tegelijkertijd zorgden strengere bouwregelgevingen, met name op het gebied van energieprestatie, luchtdichtheid en brandveiligheid, voor een versnelde innovatie in gespecialiseerde kitproducten, waarbij de prestaties meetbaar en certificeerbaar moesten zijn. Kitten is daardoor geëvolueerd van een eenvoudige handeling met basisproducten naar een specialistisch proces dat vraagt om diepgaande kennis van materialen en toepassingen.
Nl.wikipedia | Berkela.home.xs4all | Chemtechniek | Soudal | Illbruck