Het aanbrengen van kit behelst doorgaans een aantal handelingen. Allereerst dient de ondergrond waarop de kit wordt aangebracht zorgvuldig gereinigd te zijn, geheel vrij van stof, vet, en losse deeltjes. Want een schone, droge basis, dat is cruciaal voor hechting. Dan volgt de applicatie zelf. Vaak geschiedt dit vanuit een koker, met behulp van een kitpistool, rechtstreeks in de te dichten voeg, naad, of kier. Een constante, gelijkmatige kitrups, dat is het doel. Na het vullen van de voeg wordt de zojuist aangebrachte kitnaad doorgaans 'gladgestreken' of 'afgemesd'. Dit zorgt niet alleen voor een esthetisch fraai resultaat, maar verzekert ook een optimale aansluiting en hechtingsvlak met de randen van de constructie. Het materiaal ondergaat dan een uithardingsproces. Hierdoor verandert de aanvankelijk plastische massa in een duurzame, flexibele of permanente afdichting, precies zoals de eigenschappen van de specifieke kit dicteren.
De term 'kit' is een containerbegrip; een echte vakman weet: kit is kit niet. Dat is belangrijk om te onthouden. Dit is absoluut geen één-maat-past-alles oplossing. De eigenschappen, en daarmee de geschiktheid voor een specifieke toepassing, variëren enorm, afhankelijk van de chemische basis en de additieven. De keuze voor de juiste kit hangt af van factoren als de mate van beweging in de voeg, de ondergrond(en) waarop gekit moet worden, de blootstelling aan weersinvloeden, chemicaliën of vocht, en of de kit overschilderbaar moet zijn. Een misvatting ligt dan ook altijd op de loer; een onjuiste kitkeuze leidt onherroepelijk tot falen.
Naast deze hoofdtypen kennen we nog specifieke kits voor nichetoepassingen. Denk aan bitumenkit voor dakreparaties, dat zijn taaie, waterdichte massa's. Of brandwerende kit, onmisbaar voor afdichting van doorvoeren in brandwerende constructies. En dan is er nog beglazingskit; traditioneel vaak op basis van lijnolie en krijt, een plastische mastiek die langzaam uithardt of zelfs plastisch blijft. Moderne beglazingskitten zijn echter vaak siliconen- of MS-polymeer gebaseerd voor een duurzamere oplossing.
Een belangrijke overweging: is het kit of is het lijm? Hoewel veel moderne kits ook uitstekende lijmkracht hebben en vaak als 'kit-lijm' worden aangeboden, ligt de primaire functie van kit in het afdichten en het opvangen van beweging. Een pure constructielijm focust op statische, krachtige verbindingen zonder de elasticiteit die kit biedt. Elasticiteit is hierin het sleutelwoord.
Stel je voor: de badkamer, net betegeld. Overal waar douchebak of bad de muur ontmoet, waar de wastafel aansluit, daar wil je een naad. Een waterdichte, schimmelwerende naad. Hier komt siliconenkit om de hoek kijken, bij voorkeur een neutraal uithardende variant, speciaal geformuleerd tegen die vervelende zwarte schimmelranden. Een strakke afwerking is cruciaal, anders sijpelt water overal en nergens heen.
Of neem die pas geplaatste plinten in de woonkamer. Tussen de bovenrand van de plint en de strak gestucte muur, daar zit vaak een minuscule kier. Visueel storend, zeker als de muur later een andere kleur krijgt. Een klusje voor acrylaatkit. Want deze ‘schilderskit’ overschilder je zonder problemen mee, zo verdwijnt de naad als sneeuw voor de zon. Beweging? Nauwelijks, dus die beperkte elasticiteit is geen enkel punt van zorg. Een perfecte, onzichtbare overgang. Zo simpel kan het zijn.
Denk ook aan een fabriekshal met die kolossale betonvloer, voortdurend onderhevig aan zware belasting en temperatuurwisselingen. Die krimp- en uitzetbewegingen vragen om serieuze veerkracht. Hier zie je vaak PU-kit, polyurethaankit, ingezet in de dilatatievoegen. Een robuuste oplossing die de vloer intact houdt, zelfs bij intensief gebruik. Elasticiteit gecombineerd met chemische resistentie; absoluut onmisbaar in zulke omgevingen.
Of, een gevel die bekleed wordt met moderne composietpanelen. Deze platen 'werken' onder invloed van zon en regen. De wind moet buiten blijven, water zeker ook. Hier wordt een MS-polymeerkit toegepast; deze biedt niet alleen een uitstekende hechting op diverse gevelmaterialen, maar garandeert ook de benodigde flexibiliteit om de bewegingen van de panelen op te vangen. En oh ja, die moet ook nog eens UV-stabiel zijn en er jarenlang perfect uitzien. Een ware allrounder, die MS-polymeer.
Tot slot, in een kantoorgebouw, kabels die van de ene naar de andere ruimte lopen door een brandmuur. Een brandwerende kit vult de opening rondom die kabels. Deze speciale kit, vaak met zwelstoffen, dicht bij hitte de doorvoer hermetisch af, essentieel voor de brandveiligheid. Een kleine ingreep met een gigantische impact op de veiligheid van mensen en gebouw. Zonder deze kit, geen veilige compartimentering, en dat wil je beslist voorkomen.
De rol van kit in de bouw is meer dan enkel functioneel; het is een cruciale schakel in het voldoen aan diverse bouweisen, vastgelegd in nationale en Europese regelgeving. Het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), voorheen het Bouwbesluit 2012, vormt de ruggengraat voor alles wat met bouwen te maken heeft in Nederland. Hierin staan prestatie-eisen die direct raken aan de toepassing van kit.
Neem bijvoorbeeld de energieprestatie van gebouwen (BENG); een luchtdichte gebouwschil is hierin fundamenteel. Kits dragen direct bij aan het realiseren van deze luchtdichtheid. Zonder correct aangebrachte, duurzame afdichtingen tussen bouwdelen, is een lage EPC of hoge BENG-score simpelweg onhaalbaar. Daarnaast gelden er eisen met betrekking tot waterdichtheid, ter voorkoming van vochtindringing, en ook voor geluidswering, waarbij kit kan bijdragen aan de afdichting van kieren die geluidsoverdracht veroorzaken. En laten we de brandveiligheid niet onderschatten: speciale brandwerende kits zijn onmisbaar in brandwerende constructies en doorvoeringen. Ze zorgen ervoor dat een gebouw in compartimenten blijft verdeeld, wat de verspreiding van brand en rook tegengaat en zo kostbare tijd wint voor evacuatie en hulpdiensten.
Op productniveau, en dat is van groot belang voor de kwaliteit en betrouwbaarheid, verwijzen diverse NEN-normen naar de eigenschappen en toepassingen van kit. De NEN-EN ISO 11600 bijvoorbeeld, specificeert de eisen voor kitten voor niet-structureel gebruik in voegen van gebouwen. Het categoriseert kitten op basis van hun prestaties, zoals de elasticiteit en duurzaamheid onder specifieke omstandigheden. Een verwante norm, NEN-EN 15651, behandelt de classificatie en conformiteitsbeoordeling van afdichtingskitten. Het correct kiezen en toepassen van kit, in lijn met deze normen, verzekert dat aan de functionele eisen van het Bbl wordt voldaan. Producten die aan deze geharmoniseerde Europese normen voldoen, dienen overigens voorzien te zijn van een CE-markering, wat duidt op conformiteit met de gestelde Europese eisen.
De noodzaak om elementen als wind en water buiten te houden, is zo oud als de bouwkunst zelf. Archeologische vondsten tonen aan dat zelfs in de oudheid al geprobeerd werd kieren en naden te dichten, vaak met natuurlijke, lokaal beschikbare materialen. Denk hierbij aan mengsels van klei, teer, bitumen afkomstig van aardpek of zelfs dierlijke vetten en harsen. Deze vroege ‘kitten’ waren functioneel, maar kenden beperkingen. Ze waren vaak stug, niet erg elastisch, en reageerden sterk op temperatuurverschillen, wat leidde tot scheurvorming en lekkages. Een primitieve afdichting, maar een begin was er.
Met de opkomst van de industriële revolutie en de verfijning van bouwtechnieken, werd de zoektocht naar betere afdichtingsmaterialen intensiever. In de 19e en vroege 20e eeuw domineerde mastiek op basis van lijnolie en krijt, de traditionele ‘beglazingskit’, het landschap. Het bood een redelijke afdichting, maar het uithardingsproces was traag, de elasticiteit beperkt, en de levensduur niet altijd optimaal. Het was een verbetering, zeker, maar de moderne bouw, met zijn grotere overspanningen, nieuwe materialen en hogere eisen aan comfort en energie-efficiëntie, vroeg om meer.
De echte doorbraak kwam in de tweede helft van de 20e eeuw, gedreven door ontwikkelingen in de polymeerchemie. Eind jaren ’50, begin jaren ’60 verschenen de eerste synthetische kitten op basis van polysulfiden, gevolgd door acrylaten en butylrubbers. Deze brachten aanzienlijk meer elasticiteit en duurzaamheid met zich mee. Vervolgens revolutioneerden siliconenkitten, ontwikkeld in de jaren ’60 en ’70, de markt. Hun ongekende UV-bestendigheid, waterdichtheid en elasticiteit maakten ze onmisbaar voor beglazing en sanitair, zelfs bij aanzienlijke voegbewegingen. De jaren ’80 en ’90 zagen de opkomst van polyurethaankitten, die uitblonken in mechanische sterkte en hechting, essentieel voor zwaardere constructieve toepassingen. De 21e eeuw bracht de doorbraak van de MS-polymeer- of hybride kitten. Deze combineerden de beste eigenschappen van siliconen en polyurethanen, vaak zonder de nadelen zoals de milieubelastende isocyanaten in sommige PU-kitten of de onoverschilderbaarheid van siliconen. Een veelzijdigheid die de bouwpraktijk sterk heeft beïnvloed, de weg vrijmakend voor duurzamere en flexibelere oplossingen. De constante evolutie van kit is een directe reflectie van de steeds hogere eisen aan energieprestatie, duurzaamheid en comfort in de bouw.