De uitvoering begint steevast bij de zorgvuldige plaatsing van het stamdeel op het frame of de splijttafel. Bij horizontale klovers ligt het hout in een geleider, terwijl bij verticale opstellingen het blok meestal rechtop op een bodemplaat rust.
Zodra de bedieningselementen geactiveerd zijn, treedt een hydraulisch systeem in werking dat een enorme perskracht genereert. De cilinder schuift uit. De stalen wig raakt de kopse kant van het hout. In het hart van de nerf ontstaat spanning. Onder gecontroleerde druk dringt de wig dieper in de vezelstructuur, waardoor de interne samenhang van het hout wordt overwonnen en de stam langs de draad openscheurt. Dit proces herhaalt zich. Soms in twee delen, soms in vier met een speciaal kruismes. Noesten in het hout veroorzaken vaak een tijdelijke stijging in de benodigde druk, herkenbaar aan het veranderende geluid van de pomp.
Na de volledige splijting keert het persmechanisme terug naar zijn rustpunt. Resten schors en splinters vallen van de tafel. Het resultaat is een stapelbare set houtstukken, klaar voor verdere verwerking of opslag.
Elektrisch is stil. Voor de gemiddelde particulier volstaat een machine op 230 volt, hoewel deze vaak beperkt zijn in tonnage. Zodra de stammen dikker worden dan dertig centimeter, komt krachtstroom om de hoek kijken. 400 volt biedt de nodige stabiliteit voor zwaarder hydraulisch werk. Voor mobiel gebruik op locatie, diep in het bos of op een afgelegen erf, zijn benzine- of dieselmotoren de standaard. Geen gedoe met verlengsnoeren. Professionele bosbouwers opteren vaak voor een klover die wordt aangedreven via de aftakas (PTO) van een tractor. De pomp van de klover benut dan het vermogen van de trekker. Een robuuste oplossing voor massale productie.
Liggend of staand. Dat is de fundamentele keuze. Horizontale klovers, vaak compact en gemonteerd op een onderstel, dwingen de gebruiker om de blokken op de geleider te tillen. Prima voor kachelhout. Voor het zware segment, de stammen die je simpelweg niet wilt of kunt beuren, is de verticale klover superieur. De stam rust direct op de bodemplaat. Laag bij de grond. Sommige geavanceerde modellen zijn kantelbaar uitgevoerd. Hybride machines die de voordelen van beide werelden combineren.
Hydrauliek is de bewezen standaard. Traag, maar onstuitbaar krachtig. De druk bouwt zich gestaag op totdat de vezels bezwijken. Kinetische houtklovers gooien het over een andere boeg. Zij gebruiken zware vliegwielen om energie op te slaan. De splijtslag is razendsnel. In een fractie van een seconde ramt de wig door het hout. Efficiëntie pur sang, al laten deze machines het bij extreem taai of verward hout soms afweten waar een hydraulische cilinder gewoon doordrukt.
| Type variant | Kenmerkend verschil |
|---|---|
| Kloofmachine met schroefas | Een roterende kegel met schroefdraad boort zich in het hout. Effectief maar berucht om veiligheidsrisico's. |
| Kruismes klover | Splijt de stam in één beweging in vier delen. Verhoogt de output aanzienlijk bij gelijkmatige stammen. |
| Manuele handklover | Geen motor, geen hydrauliek. Werkt met een vallend gewicht of een hefboom. Voor de liefhebber van stilte en fysieke arbeid. |
Soms ziet men ook nog de zogeheten 'stobbenbijters' of klovende grijpers aan graafmachines. Dit zijn geen standaard houtklovers voor brandhout, maar zwaar materieel om boomstronken te verkleinen voor transport of biomassa. Verwar deze niet met de klover voor de open haard; de schaal en de kracht zijn van een totaal andere orde.
Veiligheid is geen optie. De Europese Machinerichtlijn 2006/42/EG vormt de basis voor het ontwerp en de fabricage van elke houtklover die binnen de Europese Economische Ruimte wordt verhandeld. Zonder CE-markering geen markttoegang. Specifieke normen zoals de NEN-EN 609-1 voor verticale machines en de NEN-EN 609-2 voor horizontale varianten leggen de technische details vast waaraan een veilige machine moet voldoen. Denk aan de tweehandenbediening. Dit mechanisme dwingt de operator beide handen op de bedieningselementen te houden. Het wordt hierdoor fysiek onmogelijk een hand in de gevarenzone van de bewegende wig te steken tijdens de actieve splijtcyclus.
Kegelklovers zonder afscherming? Verboden voor de consumentenmarkt onder de huidige regelgeving vanwege het onaanvaardbare risico op het grijpen van kleding of ledematen. Geluid telt ook mee in de wetgeving. De Richtlijn 2000/14/EG stelt strikte limieten aan de geluidsemissie van materieel dat in de buitenlucht wordt gebruikt. Voor professionele gebruikers binnen de bouw of bosbouw is bovendien de Arbeidsomstandighedenwet relevant; werkgevers moeten toezien op periodieke keuringen en het verstrekken van de juiste persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM), zoals gehoorbescherming, veiligheidsschoenen met stalen neuzen en nauwsluitende werkhandschoenen.
Eeuwenlang was houtkloofwerk synoniem aan fysieke uitputting. De bijl en de wig vormden de enige instrumenten. De eerste aanzet tot mechanisatie ontstond tijdens de industriële revolutie, waarbij zware stoomgedreven hamers of stationaire vliegwielmachines in zagerijen werden ingezet om stammen te verkleinen. Deze vroege constructies waren massief. En lomp.
De echte technologische kanteling vond plaats na de Tweede Wereldoorlog. Hydraulische systemen werden compacter en toegankelijker. Ingenieurs pasten de principes van vloeistofmechanica toe op de bosbouw, waardoor enorme perskrachten konden worden gegenereerd met relatief kleine cilinders. In de jaren '60 en '70 verschenen de eerste houtklovers als aanbouwdeel voor tractoren. De aftakas (PTO) leverde het vermogen. Dit veranderde de productiesnelheid in de bosbouw radicaal.
In de jaren '80 volgde de miniaturisering voor de consumentenmarkt. De opkomst van krachtige elektromotoren maakte compacte 230V-modellen mogelijk voor particulier gebruik. Tegelijkertijd verdwenen de beruchte kegelklovers langzaam uit het straatbeeld. Deze machines, waarbij een draaiende schroefas zich in het hout boorde, bleken simpelweg te risicovol. De wetgeving greep in. Sindsdien dicteren veiligheidsnormen zoals de Europese Machinerichtlijn het ontwerp, met een strikte focus op afscherming en gedwongen tweehandenbediening. De focus verschoof van brute, onbeheerste kracht naar gecontroleerde, veilige druk.
Joostdevree | Nl.wikipedia | Wikikids | Teqlink.indi | Kokverhuur | Jansenmachines