De realisatie van een glazen gevel vangt aan bij de verankering aan de hoofddraagconstructie. Nauwkeurig ingemeten ankerplaten worden op de vloerranden of kolommen bevestigd. Deze ankers vormen de enige verbinding tussen de lichte gevelhuid en het zware casco. Bij de uitvoering van een zogenaamd stick-systeem worden eerst de verticale stijlen gemonteerd. Ze hangen. Door gebruik te maken van glijankers krijgt het materiaal de benodigde ruimte om uit te zetten of te krimpen onder invloed van temperatuurwisselingen zonder dat er spanningen in het glaswerk ontstaan. Tussen deze verticale lijnen worden de horizontale regels bevestigd, waardoor het raster ontstaat waarin de vulling kan worden geplaatst.
Het glas gaat de sponning in. De ruiten worden met behulp van glaszuigers en kranen nauwkeurig gepositioneerd, rustend op speciaal hiervoor bestemde glassteunen die het gewicht direct overdragen aan de aluminium of stalen profielen. Een druklijst klemt het glas vervolgens vast tegen de glasrubbers van het raamwerk. Voor de esthetische afwerking wordt hier vaak een afdekprofiel overheen geklikt. Bij structurele beglazing is de werkwijze fundamenteel anders; de ruiten worden daar verlijmd of met verborgen mechanische bevestigingen vastgezet voor een glad, ononderbroken gevelbeeld zonder zichtbare lijsten aan de buitenzijde.
Elementengevels volgen een alternatief proces. Prefabricage staat centraal. Volledig in de fabriek geassembleerde modules, compleet met beglazing en dichtsnoeren, worden in hun geheel naar de bouwplaats getransporteerd en daar direct in de voorgemonteerde ankers gehangen. Snelheid is troef. De aansluiting tussen de verschillende componenten of met de aangrenzende bouwdelen wordt in de laatste fase luchtdicht en waterdicht gemaakt. Hierbij spelen EPDM-folies en specifieke kitafdichtingen een cruciale rol in het handhaven van de thermische prestaties en de waterkering van de totale gebouwschil.
De keuze voor een specifieke glazen gevel hangt vaak samen met de gewenste esthetiek en de complexiteit van de bouwlogistiek. Het stick-systeem, ook wel de traditionele vliesgevel genoemd, wordt direct op de bouwplaats uit losse componenten opgebouwd. Dit handwerk biedt een enorme vrijheid bij afwijkende geometrieën of variabele maatvoering. Het resultaat? Een herkenbaar raster van afdekprofielen. Tegenover deze ambachtelijke aanpak staat de elementengevel. Hierbij worden volledige modules onder gecontroleerde fabrieksomstandigheden geassembleerd. Snelheid is de drijfveer. Zodra de ruwbouw staat, 'hangen' de gevelbouwers de modules met een kraan op hun plek, wat ideaal is voor hoogbouw op krappe binnenstedelijke locaties.
Voor architecten die streven naar een volledig gladde glaswand zonder onderbrekende aluminium profielen, biedt structural glazing uitkomst. De ruiten worden hierbij niet mechanisch vastgeklemd, maar structureel verlijmd met siliconenkit op een verborgen aluminium raamwerk. Geen randen. Alleen glas. Soms worden er kleine mechanische borgingen toegepast die bijna onzichtbaar in de voeg zijn weggewerkt om de veiligheid te garanderen. Een alternatief voor de ultieme transparantie is de puntgevel of spiderglass. Geen profielen, maar roestvaststalen kruiskoppelingen die de ruiten op de hoekpunten fixeren. De krachten worden overgebracht naar een achterliggende staalconstructie of glazen vinnen, waardoor het gebouw bijna lijkt op te lossen in de omgeving.
| Type | Kenmerk | Toepassing |
|---|---|---|
| Dubbele huid gevel | Twee glaswanden met een spouw. | Geluidsisolatie en natuurlijke ventilatie bij hoogbouw. |
| Klimaatgevel | Geïntegreerde luchtstroom in de spouw. | Energetische optimalisatie via de klimaatinstallatie. |
| Actieve gevel | Ingebouwde PV-cellen of zonwering. | Opwekken van energie en dynamische zonwering. |
De dubbele huid gevel fungeert als een thermische en akoestische buffer. Tussen de buitenste enkelwandige schil en de binnenste isolerende gevel ontstaat een spouw waarin de lucht kan circuleren. Dit principe wordt vaak toegepast in kantoorgebouwen langs drukke snelwegen; de buitenhuid blokkeert het geluid terwijl achterliggende ramen gewoon open kunnen voor frisse lucht. Bij een klimaatgevel wordt de lucht in deze tussenruimte actief afgezogen en behandeld door de luchtbehandelingskast. Het is een technisch hoogstandje. De gevel is niet langer een passieve barrière, maar een integraal onderdeel van de gebouwinstallaties.
De grens tussen constructie en installatietechniek vervaagt bij moderne glazen gevels.
Een kantoortoren in een druk stadscentrum. Geen ruimte voor steigers. Hier zie je vaak de elementengevel in actie. Prefabricage op z’n best. Volledige modules, inclusief glas en rubbers, worden met een torenkraan direct vanaf de vrachtwagen op de verdiepingsvloeren gemonteerd. Snelheid is hier de enige factor die telt. Het gebouw is in recordtempo wind- en waterdicht.
In de luxe retail of bij autoshows draait alles om maximale transparantie. Structural glazing. Een glimmende gevel waar geen aluminium profiel de blik verstoort. De ruiten lijken tegen elkaar aan te zweven, slechts gescheiden door een smalle kitvoeg. Het is een strakke, spiegelende wand die de omgeving reflecteert terwijl de producten binnen optimaal zichtbaar blijven door het ontbreken van visuele barrières.
Langs een drukke snelweg staat een bankgebouw. Geluidsoverlast is een vijand. De oplossing? Een dubbele huid gevel. De buitenste glaslaag fungeert als een gigantisch geluidsscherm. In de spouw tussen de twee glaslagen hangt de zonwering, veilig beschermd tegen windvlagen en regen. Werknemers kunnen binnen hun raam openzetten zonder dat het geraas van de weg het overleg verstoort. Rust in de architectuur. Het klimaat blijft beheersbaar.
Bij de renovatie van een oud industrieel pand wordt vaak gekozen voor een stick-systeem. Ter plekke opbouwen. Het casco is vaak niet meer kaarsrecht. De monteur stelt de verticale stijlen nauwkeurig af op de bestaande betonconstructie, millimeterwerk op de bouwplaats. De flexibiliteit van dit systeem vangt de onregelmatigheden van de oude bouw moeiteloos op. Handwerk met een modern resultaat.
Sinds de invoering van het Besluit bouwwerken leefomgeving (BBL) zijn de eisen aan glazen gevels scherp gedefinieerd. Veiligheid staat voorop. NEN 3569 reguleert het gebruik van veiligheidsglas om lichamelijk letsel bij breuk te minimaliseren; een cruciaal aspect bij vliesgevels die tot op de vloer doorlopen. Geen concessies. De constructieve integriteit, specifiek de weerstand tegen windbelasting, wordt getoetst aan NEN 2608. Het glas moet niet alleen de winddruk weerstaan, maar ook de zuiging op de hoeken van het gebouw opvangen zonder uit de sponning te springen.
Doorbuiging van de stijlen en regels? Ook dat is vastgelegd. De Eurocodes, met name NEN-EN 1991 voor belastingen en NEN-EN 1999 voor aluminium constructies, vormen de basis voor de sterkteberekeningen van de achterliggende structuur. CE-markering is overigens verplicht. Onder de geharmoniseerde productnorm NEN-EN 13830 moet elke fabrikant aantonen dat het vliesgevelsysteem voldoet aan de Europese prestatie-eisen voor luchtdoorlatendheid, waterdichtheid en weerstand tegen windlast. Het is een dwingend kader voor de markt.
De energieprestatie is geen bijzaak meer. BENG (Bijna Energieneutrale Gebouwen) legt strikte grenzen op aan de energiebehoefte en het primair fossiel energieverbruik van elk bouwwerk. Voor een glazen gevel betekent dit nauwkeurig rekenen met de NTA 8800. De U-waarde van het glas (Ug) en de profielen (Uf), gecombineerd met de lineaire koudebruggen (Psi-waarden), bepalen de totale isolatiewaarde van de gevelwand (Uw). Het gaat om balans. Te veel glas leidt snel tot oververhitting (TOjuli), waardoor zonwerende coatings of actieve zonwering wettelijk noodzakelijk worden om het binnenklimaat beheersbaar te houden zonder excessief koelvermogen. De wet kijkt naar het geheel, niet alleen naar de ruit.
Glas was fragiel. Totdat het dat niet meer was. De transformatie van een kwetsbaar venster naar een gebomvrije, isolerende gebouwschil begon pas echt tijdens de industriële revolutie. Toen Joseph Paxton in 1851 het Crystal Palace optrok uit geprefabriceerde gietijzeren onderdelen en tienduizenden glasplaten, verschoof het paradigma; de gevel hoefde niet langer het dak te dragen. Deze loskoppeling van functies markeerde de geboorte van de vliesgevel. Het skelet nam de lasten over, het glas werd een gordijn.
De vroege twintigste eeuw forceerde de definitieve doorbraak. Architecten van het Bauhaus, zoals Walter Gropius, zagen in de glazen gevel de ultieme expressie van moderniteit en democratische openheid. Maar de techniek liep achter op de visie. De vroege vliesgevels leden aan enorme warmteverliezen en lekkages door de gebrekkige aansluiting tussen staal en glas. In 1952 bracht het floatglas-procedé van Alastair Pilkington de noodzakelijke schaalvergroting; glas werd vlakker, groter en kwalitatief consistenter dan het getrokken glas van weleer.
De jaren zestig en zeventig vormden het decor voor de chemische revolutie binnen de gevelbouw. De introductie van structurele siliconenkit maakte het mogelijk om glas direct op het raamwerk te verlijmen. Geen klemstrips meer. De structural glazing-techniek gaf architecten de felbegeerde gladde spiegelwanden. Tegelijkertijd dwong de oliecrisis tot een harde herwaardering van de energetische prestaties. De industrie reageerde met de ontwikkeling van thermisch onderbroken aluminium profielen; kunststof isolatoren die de koudebrug tussen de binnen- en buitenkant van het profiel doorbraken. Wat begon als een esthetisch experiment in gietijzer, ontwikkelde zich zo tot een hoogtechnologisch composiet van metaal, glas en polymeren dat vandaag de dag de standaard vormt voor de internationale hoogbouw.