De lege huls ligt eerst plat op de bodem. Klaar voor gebruik. Pompen slaan aan en stuwen een troebele stroom sediment naar binnen, waardoor de textiele wanden zich langzaam spannen onder de toenemende inwendige vloeistofdruk. Water sijpelt eruit. Het weefsel houdt de vaste stoffen vast. Deze filtratie gebeurt continu zolang de toevoer loopt en de hydraulische druk aanwezig blijft.
Vaak worden meerdere vulpunten tegelijkertijd gebruikt om een gelijkmatige verspreiding van de vaste stoffen over de gehele lengte van de buis te waarborgen, een proces dat nauwgezette controle vereist bij de pompunit. De spanning binnenin dwingt de vloeistof door de microscopische mazen van het technisch textiel. Wat resteert is een kern van verdicht materiaal. Na verloop van tijd neemt het volume af door de aanhoudende ontwatering. Hierna wordt de buis vaak nogmaals bijgevuld om de maximale capaciteit en de gewenste structurele stijfheid te bereiken.
Gestapelde configuraties ontstaan door nieuwe units direct bovenop de reeds geconsolideerde lagen te plaatsen. De wrijving tussen de textiele oppervlakken, in combinatie met het enorme gewicht van de vulling, zorgt voor een stabiele barrière die bestand is tegen stroming of golfslag. Het proces eindigt wanneer de gewenste geometrie is bereikt en de inhoud voldoende is ingeklonken voor de beoogde civieltechnische functie.
De keuze voor een specifieke geotube hangt nauw samen met de aard van de vulling en de omgeving waarin het systeem wordt geplaatst. Polypropyleen (PP) is de standaard. Het biedt uitstekende chemische resistentie. Toch wordt bij projecten met een zeer hoge structurele belasting of een gewenste levensduur van meerdere decennia vaak uitgeweken naar polyester (PET). Dit materiaal vertoont minder kruip onder constante hydraulische druk.
Hoewel de term vaak generiek wordt gebruikt, is Geotube oorspronkelijk een merknaam. In de breedste zin spreekt men in de civiele techniek over geotextiele buizen of ontwateringsslangen. Er zijn wezenlijke verschillen met geocontainers; deze laatste zijn vaak korter, hebben een blokvormiger profiel en worden doorgaans via splijtbakken in open water gestort. Geobags zijn de kleinere broertjes. Handzaam. Geschikt voor lokaal herstel van erosiepunten.
Niet elke buis is hetzelfde. De configuratie van het weefsel varieert op basis van de beoogde functie:
De afmetingen variëren extreem. Van slanke tubes met een diameter van een meter voor kleinschalige slibvlakken tot giganten met een omtrek van meer dan dertig meter die als golfbreker fungeren. Maatwerk regeert de markt.
Een jachthaven kampt met dichtslibbing. De oplossing? Een serie geotextiele buizen op een nabijgelegen terrein. Baggerslib wordt via een persleiding direct in de tubes gepompt. Helder filtraatwater stroomt terug het bassin in, terwijl het volume in de buis gestaag afneemt. Na een consolidatieperiode van enkele weken resteert een hanteerbare, droge massa die eenvoudig kan worden afgevoerd of als ophoogmateriaal dient.
In de kustwaterbouw dient de techniek een ander doel. Een tijdelijke golfbreker. Men positioneert lege tubes op de zeebodem bij laagwater. Pompen vullen de schil met zand uit de directe omgeving. Een loodzware, stabiele cilinder ontstaat. Deze breekt de kracht van de inkomende golven, waardoor sedimentatie achter de tube wordt bevorderd en het strand op natuurlijke wijze aangroeit. De zwarte textielwand verdwijnt vaak onder een laag zand en vormt zo de onzichtbare, harde kern van een nieuw duin.
Ook bij industriële processen bewijst de methode haar nut. Proceswater met een hoge concentratie vaste deeltjes wordt door de units geleid. Geen dure, permanente bezinkbassins nodig. Snel inzetbaar. Kostenefficiënt. Het resultaat is een compacte reststroom die voldoet aan de strengste verwerkingseisen, terwijl het gezuiverde water direct kan worden hergebruikt in het productieproces.
Geosynthetische materialen binnen de waterbouw moeten voldoen aan stringente Europese richtlijnen. De CE-markering is hierbij onmisbaar. Zonder dit keurmerk mag een geotube niet worden toegepast in permanente civieltechnische constructies binnen de EU. Belangrijk zijn de testmethoden vastgelegd in de NEN-EN 13253; deze norm specificeert de relevante eigenschappen voor geosynthetica die worden gebruikt in erosiebestrijdingswerken. Fabrikanten moeten bewijzen aanleveren over de treksterkte, bepaald volgens NEN-EN ISO 10319, en de statische doorponswerstand. De poriegrootte van het weefsel is eveneens genormeerd. NEN-EN ISO 12956 bepaalt hoe effectief de tube fijne deeltjes tegenhoudt terwijl water passeert. Cruciaal voor de structurele integriteit op lange termijn.
Het vullen van geotubes met baggerspecie of industrieel slib activeert direct het milieurechtelijke kader. Sinds de invoering van de Omgevingswet is de regelgeving rondom grondverzet en waterbeheer gebundeld. Het Besluit Bodemkwaliteit (Bbk) regeert de hergebruikmogelijkheden van de ingesloten vaste stof. Is het materiaal vervuild? Dan gelden er strikte acceptatievoorwaarden en meldingsplichten bij het landelijk meldpunt afvalstoffen.
De lozing van het filtraatwater is een kritiek punt. Dit proceswater, dat door de wand van de tube sijpelt, wordt juridisch vaak gezien als een lozing in het oppervlaktewater. De Waterwet, nu opgegaan in de Omgevingswet, vereist vaak een watervergunning of een melding activiteitenbesluit. De kwaliteit van dit restwater moet voldoen aan de grenswaarden voor zwevende stoffen en eventuele chemische componenten die uit de slibfractie vrijkomen. Handhaving kijkt mee. Metingen zijn noodzakelijk. Het niet naleven van de zorgplicht voor de waterkwaliteit kan leiden tot directe stillegging van de pompwerkzaamheden.
De wortels van de geotextiele buis liggen in de jaren zestig van de vorige eeuw. Pionierswerk uit de Nederlandse waterbouw. Tijdens de uitvoering van de Deltawerken zochten ingenieurs naar methoden om zandlichamen sneller en effectiever te beschermen tegen erosie door stroming en golfslag. De eerste experimenten bestonden uit relatief kleine zandzakken. Handwerk. Pas met de opkomst van sterke, synthetische weefsels en verbeterde weeftechnieken ontstond de mogelijkheid om grootschalige, hydraulisch gevulde slangen te produceren.
De technische evolutie versnelde aanzienlijk in de jaren negentig. De focus verschoof. Van louter constructieve kustbescherming naar complexe milieutechnische ontwatering. Men ontdekte dat de specifieke mazen van technisch textiel uitstekend functioneerden als filter voor fijnslib en industrieel afval. Een cruciale stap voor de sector. Hierdoor veranderde de status van het product van een niche-oplossing voor dijkbouw naar een standaardmethode binnen de saneringsindustrie. De introductie van hoogwaardige polymeren maakte bovendien grotere diameters en extreme vuldrukken mogelijk. Wat begon als een experimentele textiele huls op een Zeeuws strand, is nu een mondiaal geaccepteerd civieltechnisch instrument voor zowel landaanwinning als slibverwerking.
Joostdevree | En.wikipedia | Emis.vito | Grondwijzer | Solmax | Bjgeotextile | Promeco | Kennisbank-waterbouw