Het proces start bij de kale draagconstructie. Schoon en vlak. Eerst wordt een veerkrachtige isolatielaag over het gehele vloeroppervlak uitgerold of uitgelegd, waarbij de keuze voor het materiaal, zoals minerale wol, geëxpandeerd polystyreen of specifieke rubbergranulaten, bepalend is voor de uiteindelijke dempingswaarde. Langs alle opgaande wanden, kolommen en doorvoeren plaatst men randstroken. Cruciaal. Deze stroken onderbreken de mechanische verbinding tussen de dekvloer en de rest van het gebouw.
Vervolgens wordt een scheidingsfolie aangebracht om te voorkomen dat vloeibare mortel in de isolatielaag of tegen de wanden dringt. De folie moet ruim overlappen. Bij een natte afwerking, zoals een zandcement- of anhydrietvloer, vormt de massa van de dekvloer de noodzakelijke traagheid tegen luchtgeluid. Het storten gebeurt zorgvuldig. De mortel mag onder geen beding over de randstroken heen vloeien. Na verharding blijft de dekvloer als een eiland in de ruimte liggen. Pas na het aanbrengen van de uiteindelijke vloerbedekking, zoals tegels of laminaat, snijdt men de uitstekende delen van de randstroken weg. Plinten worden daarna zwevend gemonteerd; ze raken de vloer niet, of worden met een elastische kitvoeg afgedicht om de akoestische ontkoppeling tot in de details te handhaven.
De keuze voor een type geluidswerende vloer hangt sterk samen met de onderliggende draagconstructie en de gewenste prestatie-eis. We onderscheiden hoofdzakelijk de volgende categorieën:
Bij extreem geluidsgevoelige ruimtes, denk aan bioscopen of opnamestudio's, wordt soms gekozen voor een 'box-in-box' principe met een heavy duty verende vloer op stalen veren of zware rubberen kegels. Hierbij is de spouw tussen de vloeren soms wel tientallen centimeters diep.
In de volksmond wordt een geluidswerende vloer vaak simpelweg een 'akoestische vloer' genoemd. Technisch gezien is dit echter onzuiver. Er bestaat namelijk een essentieel verschil tussen geluidsisolatie en geluidsabsorptie. Een vloer die geluid absorbeert — denk aan naaldvilt of specifiek tapijt — verbetert de ruimteakoestiek door galm te verminderen, maar voorkomt niet per definitie dat de onderburen de televisie horen. Een geluidswerende vloer doet dat laatste juist wel door transmissie te blokkeren.
Soms valt de term 'zwevende vloer' als synoniem. Hoewel bijna alle geluidswerende vloeren zwevend zijn, is niet elke zwevende vloer automatisch geluidswerend in de zin van de bouwregelgeving. Een laminaatvloer met een dun schuimlaagje wordt commercieel vaak als zodanig verkocht, maar haalt zelden de vereiste decibelreductie (vaak 10 dB ΔLlin) die in appartementencomplexen wordt geëist. Het verschil zit in de systeemopbouw. Echte geluidswering vereist een integraal ontwerp van isolatie, massa en randafwerking.
Een appartement in een jaren '30 pand met een houten draagvloer. De bewoner wil het oude tapijt vervangen door lamelparket. Om te voldoen aan de 10 dB-eis van de VvE, wordt een droogvloersysteem van gipsvezelplaten met een minerale wol onderlaag geïnstalleerd. Geen zware betonstort nodig. De onderburen horen de voetstappen niet langer als hinderlijk getik, maar als een gedempt, nauwelijks waarneembaar geluid.
De crossfit-box in een multifunctioneel bedrijfsverzamelgebouw. Vallende dumbbells van twintig kilo. Hier volstaat een standaard ondervloer niet. Er wordt gekozen voor een zware zwevende betonvloer die rust op specifieke rubberen trillingsisolatoren. De massa van het beton absorbeert de kinetische energie. De rubberen kegels voorkomen dat de trillingen de staalconstructie van het pand bereiken. Mechanische scheiding op industriële schaal.
Een luxe hotelkamer direct boven een drukke hotellobby. Gasten verwachten absolute rust. Tijdens de bouw is een anhydrietvloer gestort op een veerkrachtige isolatiemat van 20 millimeter dik. Cruciaal is de afwerking bij de deurposten en leidingdoorvoeren. De randstroken steken daar boven de dekvloer uit voordat de stoffering wordt aangebracht. Geen harde contactpunten. Het schuiven van meubilair in de lobby blijft beneden; de hotelgast merkt niets.
In een moderne kantoortuin is een stilteruimte naast de pantry gesitueerd. Om het gerommel van koffiezetapparaten en pratende collega's buiten te sluiten, is de vloer van de stilteruimte volledig losgekoppeld van de doorlopende betonvloer. Een verhoogde systeemvloer met extra zware panelen en een dempende inlage. De luchtgeluidsisolatie wordt hier gecombineerd met een tapijtafwerking voor de interne akoestiek. Stilte door techniek.
Geluidsisolatie is geen vrije keuze. Het Besluit bouwwerken leefomgeving (BBL) stelt dwingende eisen aan de bescherming tegen geluid van buitenaf en tussen verschillende verblijfsruimtes. Voor nieuwbouw zijn deze prestatie-eisen scherp geformuleerd. Het gaat hierbij om de karakteristieke luchtgeluidisolatie en het gewogen contactgeluidniveau tussen woningen. Wie een vloer ontwerpt, moet voldoen aan de grenswaarden die hinder door buren tot een minimum beperken.
De meetmethode ligt vast in de NEN 5077. Deze norm beschrijft hoe de geluidwering in de praktijk wordt vastgesteld. Er wordt gemeten op locatie, niet in een ideale laboratoriumsetting. Hier wreekt zich vaak de uitvoering. Een kleine tekortkoming in de randstroken leidt direct tot een overschrijding van de wettelijke normen. Bij renovatie gelden vaak andere regels, het zogenaamde rechtens verkregen niveau, al wordt daar in de praktijk vaak naar een hoger comfortniveau gestreefd om toekomstige klachten te voorkomen.
Buiten de publiekrechtelijke eisen om zijn er de privaatrechtelijke afspraken. Denk aan de splitsingsaktes van Verenigingen van Eigenaren. Hierin is de eis van 10 dB verbetering van het contactgeluid ($\Delta L_{lin}$) bijna standaard geworden voor harde vloerbedekkingen. Dit is een aanvullende eis bovenop het BBL. Het niet voldoen aan deze contractuele norm kan leiden tot juridische geschillen en de verplichte sanering van de vloerconstructie. Het onderscheid tussen wettelijke minimumeisen en privaatrechtelijke extra's is essentieel voor elke bouwprofessional.
Massa was ooit de enige wet. In de negentiende-eeuwse stadsuitbreidingen betekende geluidswering vooral het volstorten van houten balklagen met zand, puin of kalkmortel. Zwaar. Stoffig. Het werkte redelijk tegen de stemmen van de buren, maar de trillingen van voetstappen bleven een probleem. Met de naoorlogse opmars van massieve betonbouw ontstond een paradox: beton isoleert luchtgeluid uitstekend door zijn gewicht, maar geleidt contactgeluid als een stalen snaar door het hele gebouw. Een constructief probleem.
De jaren zestig en zeventig markeerden de technische omslag naar de zwevende dekvloer. De vloer moest los. Men experimenteerde met kurkplaten, vilt en later minerale wol om de afwerklaag fysiek te scheiden van de draagstructuur. Een harde breuk met de traditie van starre verbindingen. In de jaren tachtig werd deze praktijk pas echt volwassen door de introductie van de NEN 5077; subjectieve hinder werd plotseling een meetbare prestatie-eis. Geen nattevingerwerk meer. De evolutie verschoof vervolgens van brute massa naar de verfijnde dynamiek van het massa-veer-massa principe, waarbij de industrie steeds dunnere, hoogwaardige polymeren en rubbergranulaten ontwikkelde om aan de steeds strengere regelgeving van het Bouwbesluit te voldoen.
Joostdevree | Nl.wikipedia | Encyclo | Architectura | Fibers-foams | Vechtdalvloeren | Akoestixproducts | Geluidsisolatiedokter | Isoleren-wiki