Een garantieverklaring, dat is meer dan zomaar een gebaar; het is een geschreven verbintenis. Hoewel de wettelijke conformiteitsgarantie altijd een basis vormt – een product of dienst moet de eigenschappen bezitten die men er redelijkerwijs van mag verwachten – gaat een garantieverklaring vaak een stap verder. Deze expliciteert en formaliseert de contractuele garantie, die specifiek tussen opdrachtgever en aannemer is overeengekomen. Dit document kan dan de wettelijke minimumeisen uitbreiden, zowel qua duur als qua dekking, en daar zit hem de crux. Het is niet de wet, maar de afspraak die hier spreekt.
Kijken we naar de herkomst, dan onderscheiden we doorgaans een aannemersgarantie, afgegeven door de hoofdaannemer voor het totale uitgevoerde werk, en een fabrieksgarantie, die specifiek betrekking heeft op geleverde materialen of producten, rechtstreeks van de producent. Soms is er ook sprake van een installateursgarantie, vooral bij complexe technische installaties, die dan weer een eigen set voorwaarden en termijnen kent, vaak als onderdeel van de grotere aannemersgarantie maar met eigen fijne kneepjes.
Maar dan zijn er nog de overkoepelende, instituut-gebonden waarborgen. Denkt u aan een Woningborg Garantie- en Waarborgcertificaat of een vergelijkbare verklaring van de SWK (Stichting Waarborgfonds Koopwoningen) of BouwGarant. Dit zijn toch wel de meest uitgebreide vormen van een garantieverklaring binnen de woningbouw. Ze bieden niet alleen zekerheid tegen gebreken gedurende vaak langere perioden (tien jaar voor constructieve gebreken!), maar ook financiële bescherming bij het faillissement van de aannemer. Zo’n certificaat tilt de standaard garantieverklaring naar een heel ander niveau van zekerheid, compleet met eigen inspectie- en geschillenprocedures.
Qua benamingen ziet u vaak dat garantiebewijs of garantiecertificaat als synoniemen worden gebruikt, vooral wanneer de verklaring wordt uitgegeven door een externe waarborgpartij. De lading is echter nagenoeg identiek: een schriftelijke bevestiging van een belofte tot herstel of vervanging onder bepaalde voorwaarden. Belangrijk: een garantieverklaring is géén onderhoudscontract. Waar het eerste zich richt op de initiële deugdelijkheid en het herstel van gebreken, gaat het tweede over periodiek onderhoud om functionaliteit te behouden en slijtage tegen te gaan. Twee totaal verschillende werelden, al liggen ze soms qua dekking dicht bij elkaar.
Stelt u zich eens voor: de oplevering van een nieuw bedrijfspand is net achter de rug. Na enkele maanden, tijdens de eerste zware regenbuien, blijkt er sprake van lekkage bij een van de dakdoorvoeren. De aannemersgarantie, zoals omschreven in de garantieverklaring, treedt hier direct in werking. De aannemer is dan verplicht om dit gebrek kosteloos te herstellen, aangezien het binnen de overeengekomen garantietermijn en voorwaarden valt voor waterdichtheid.
Een ander scenario: bij de renovatie van een keuken zijn gloednieuwe inbouwapparaten geplaatst. Na anderhalf jaar geeft de vaatwasser de geest. De algemene bouwgarantie van de aannemer is wellicht al verstreken voor dergelijke specifieke onderdelen, of dekt alleen de installatie. Echter, de fabrieksgarantie op het apparaat zelf, die vaak twee jaar of langer bedraagt, zorgt ervoor dat de fabrikant of diens servicepartner verantwoordelijk is voor reparatie of vervanging. Twee totaal verschillende garanties, ieder met hun eigen scope en duur, maar beide cruciaal voor de gemoedsrust van de eigenaar.
Of wat te denken van de verkoop van een woning die drie jaar geleden als nieuwbouw is opgeleverd met een Woningborg Garantie- en Waarborgcertificaat. De nieuwe eigenaar ontdekt, zes jaar na de oorspronkelijke oplevering, serieuze scheurvorming in een dragende muur. Dit soort ernstige constructieve gebreken vallen, dankzij zo’n uitgebreid certificaat, onder een garantietermijn van wel tien jaar. Bovendien is dit type garantie overdraagbaar. De nieuwe bewoner kan, ondanks de verandering van eigenaar, een beroep doen op de oorspronkelijke waarborgregeling, een zekerheid die verder reikt dan de primaire overeenkomst tussen de initiële koper en aannemer. Het is een cruciaal document bij de waardebepaling van een pand.
Een garantieverklaring is van nature een document dat diep verankerd ligt in contractuele afspraken, maar de kaders hiervoor worden onmiskenbaar bepaald door het Burgerlijk Wetboek. Allereerst is daar de zogenaamde ‘wettelijke garantie’ of het beginsel van conformiteit, vastgelegd in artikel 7:17 van het Burgerlijk Wetboek, met name relevant bij koopovereenkomsten. Dit dictaat stelt simpelweg dat een afgeleverde zaak aan de overeenkomst moet beantwoorden. Met andere woorden, het product moet de eigenschappen bezitten die de koper op grond van de overeenkomst mocht verwachten, eigenschappen die nodig zijn voor een normaal gebruik en waarvan de aanwezigheid niet behoefde te worden betwijfeld. Een garantieverklaring, afgegeven door een verkoper of fabrikant, kan deze wettelijke rechten specificeren, uitbreiden of verduidelijken, doch nimmer inperken, zeker niet voor consumenten.
Voor aanneming van werk, waar de garantieverklaring in de bouwsector primair op van toepassing is, vormt Boek 7, Titel 12 van het Burgerlijk Wetboek de basis. De aannemer is hierin verplicht het werk deugdelijk en binnen de afgesproken termijn op te leveren. Artikel 7:754 BW behandelt bijvoorbeeld de waarschuwingsplicht van de aannemer voor onjuistheden in de opdracht. Het gaat hier om een resultaatsverplichting: het geleverde werk moet geschikt zijn voor het beoogde gebruik. Een garantieverklaring vormt vaak een contractuele aanvulling op deze wettelijke aansprakelijkheid van de aannemer voor gebreken, waarbij veelal langere termijnen of een bredere dekkingsgraad worden geboden dan de wettelijke basisrechten, of de bewijslast gemakkelijker wordt gemaakt voor de opdrachtgever. Denk aan de eerder genoemde langere termijnen voor constructieve gebreken; die zijn vaak in een dergelijke verklaring geformaliseerd.
Het is van belang te benadrukken dat, hoewel een garantieverklaring een krachtig instrument is voor het scheppen van zekerheid, de wettelijke rechten van een opdrachtgever altijd van kracht blijven. Een expliciete garantieverklaring is dus een aanvulling, een versterking van de positie van de opdrachtgever, niet een vervanging van de algemene, wettelijke beginselen rondom deugdelijkheid en conformiteit. De formulering van de garantieverklaring dient dan ook zorgvuldig te geschieden, in lijn met deze juridische kaders.
Vroeger, in de bouw, vertrouwden opdrachtgevers veelal op mondelinge afspraken; de reputatie van de meesterbouwer of aannemer was de sterkste garantie. Een handdruk volstond vaak. Maar naarmate de bouwprojecten complexer werden en de keten van betrokken partijen – van architect tot gespecialiseerde onderaannemer, van materiaalleverancier tot installateur – langer, ontstond de onontkoombare behoefte aan meer formalisering. De mondelinge belofte bleek, zeker bij gebreken die pas jaren later aan het licht kwamen, simpelweg niet toereikend.
De industrialisatie van de bouw, in de 19e en 20e eeuw, bracht een revolutie teweeg. Massaproductie van materialen en gestandaardiseerde bouwmethoden betekenden een efficiëntere aanpak, maar ook een afstand tussen de gebruiker en de uiteindelijke maker. Deze afstand dwong de sector tot het opstellen van schriftelijke documenten die de verantwoordelijkheden eenduidig vastlegden. Aanvankelijk waren dit vaak clausules in de aannemingsovereenkomst, specifieke bepalingen die de aansprakelijkheid voor deugdelijkheid van het werk en de gebruikte materialen regelden. Deze groeiden uit tot wat we nu herkennen als de voorloper van de garantieverklaring.
Met de wederopbouw en de grootschalige woningbouw na de Tweede Wereldoorlog nam de druk op kwaliteit en zekerheid verder toe. Consumenten moesten beter beschermd worden, vooral bij een zo grote investering als een huis. Dit leidde in Nederland tot de oprichting van onafhankelijke waarborginstituten. Stichtingen zoals Woningborg en SWK (Stichting Waarborgfonds Koopwoningen), later aangevuld met BouwGarant, ontstonden eind jaren zestig, begin jaren zeventig. Hun doel? Het bieden van een extra zekerheidslaag, verdergaand dan de individuele aannemersgarantie, met name op het gebied van langetermijndekking voor constructieve gebreken en, cruciaal, bescherming bij faillissement van de aannemer. Dit type garantieverklaring, uitgegeven door een derde partij, vertegenwoordigde een significante stap in de professionalisering en betrouwbaarheid van de Nederlandse bouwsector.
Vmrg | Stasoftware | Rok.rwskennisbron | Woningborg | Vbtm | Voorbeeldcontract | Ofcoursecme | Sheisonlinelifestyleguide | Bestuur.tubbergen