De montage start zodra de verticale elementen van de kering op de juiste diepte in de bodem zijn aangebracht. Eerst vindt de uitlijning plaats. De koppen van de damwandplanken of beschoeiingspalen worden op een exacte horizontale lijn afgekort of afgebrand, zodat een gelijkmatige basis ontstaat. Bij stalen constructies schuift men de deksloof vaak als een geprefabriceerd profiel over de koppen heen. Lassen zorgt hier voor de definitieve fixatie. Het staal versmelt tot een star geheel. Bij houten beschoeiingen verloopt de koppeling anders. Men boort gaten door zowel de sloof als de onderliggende palen om deze met zware slotbouten of draadeinden aan elkaar te klemmen.
Betonnen deksloven vragen om een proces van bekisten en storten op locatie. De bovenzijde van de wand fungeert dan als onderzijde van de bekisting, waarin wapeningskorven worden gevlochten die de krachten over de gehele lengte spreiden. Na het storten van de betonmortel omsluit de massa de koppen van de wandelementen volledig. De individuele beweeglijkheid verdwijnt. Er ontstaat een monolithische balk. In situaties met zware belasting worden ankerstangen vaak direct in of vlak onder de deksloof bevestigd om de horizontale gronddruk over te dragen naar een ankerscherm in de achterliggende grond. De deksloof vormt zo de overgang van de ruwe ondergrondse constructie naar een strakke, bovenstroomse lijnvoering.
De materiaalkeuze voor een deksloof wordt gedicteerd door de omgeving en de vereiste stijfheid. Staal voert de boventoon in de waterbouw bij zware damwanden. Hierbij wordt vaak gebruikgemaakt van koudgewalste U-profielen of speciaal geproduceerde deksloofprofielen met een zogenaamde 'neus' die over de stalen koppen valt. Dit zorgt voor een strakke, industriële afwerking. Beton is de standaard bij kademuren en landhoofden. Men maakt hierbij het onderscheid tussen prefab deksloven en in het werk gestorte exemplaren. Prefab elementen bieden een hoge betonkwaliteit en snelheid, terwijl in het werk gestorte sloven een superieure, monolithische verbinding met de rest van de constructie garanderen. In de landschapsarchitectuur en bij kleinere watergangen prevaleert hout. Hardhouten balken, vaak van Azobé of Angelim Vermelho, bieden een natuurlijke uitstraling. Ze zijn minder stijf dan staal of beton, maar uitstekend bestand tegen wisselende waterstanden.
| Type | Materiaal | Toepassing |
|---|---|---|
| U-profiel / UNP | Staal | Industriële damwanden, tijdelijke keringen |
| Prefab sloof | Beton | Woningbouw aan het water, rechte kades |
| Geprefabriceerde houten balk | Hardhout | Beschoeiingen in tuinen en parken |
| In situ balk | Beton | Zware kademuren, complexe bochten |
Het is een veelgemaakte fout in de praktijk: de deksloof verwarren met een gording. Een gording is een horizontale balk die tegen de wand aan is gemonteerd, vaak halverwege de hoogte, om de buiging van de planken op te vangen. De deksloof ligt er altijd bovenop. Het is de afsluiting. De kroon. Soms fungeert een deksloof tevens als gording wanneer de wand laag is, maar technisch gezien blijven het verschillende functies. Bij lichte houten constructies wordt ook wel gesproken over een dekplank. Dit is echter vaak een esthetische afwerking zonder de constructieve koppelwaarde van een massieve sloof. In specialistische civiele techniek hoort men soms de term 'randbalk'. Hoewel de functie overlap vertoont, is een randbalk meestal onderdeel van een groter horizontaal vlak, zoals een betonvloer of een brugdek, terwijl de deksloof een op zichzelf staand lijnelement blijft.
Stel je een tuin voor aan een brede gracht. De beschoeiing van hardhouten planken staat keurig in lijn, maar zonder de deksloof zouden de koppen van de planken door de wisselende gronddruk al snel een rommelig, golvend patroon vertonen. De deksloof dwingt de elementen in het gareel. Het vormt de strakke visuele grens tussen het gazon en het wateroppervlak. Je ziet dit vaak bij particuliere kavels waar esthetiek en functie samenkomen.
Langs een kanaal bij een industrieterrein tref je de zwaardere varianten aan. Een massief stalen U-profiel is hier over de koppen van de damwand geschoven en rondom vastgelast. Dit voorkomt dat regenwater en vuil zich verzamelen in de holtes van de damwandprofielen. Corrosie krijgt zo minder kans. Bovendien dient het profiel als basis voor de montage van zware stalen bolderplaten en reddingsladders. Staal op staal. Onverwoestbaar en star.
Bij de realisatie van een fietstunnel onder een provinciale weg zie je vaak de betonnen uitvoering. Hier wordt de deksloof in het werk gestort bovenop de damwandwanden van de toerit. Het resultaat is een robuuste betonbalk die niet alleen constructieve stijfheid biedt, maar ook dienstdoet als fundament voor de leuningen. De sloof vangt de trillingen van het passerende verkeer op. De massa verdeelt de krachten over de volledige lengte van de wand. Het oogt als één solide geheel.
Bij stalen constructies is NEN-EN 1993-5 de norm die de ontwerpvereisten voor damwanden en hun verbindingen beschrijft. De lassen tussen de wand en de sloof? Die moeten voldoen aan strenge uitvoeringsklassen. Voor betonnen varianten is NEN-EN 1992 de leidraad voor het ontwerp, terwijl de betonmortel zelf moet voldoen aan NEN-EN 206. Denk aan milieuklassen. Een deksloof aan de kust vreet zout; een deksloof in een park niet. De regelgeving dwingt de ontwerper om hierover na te denken voordat de eerste paal de grond in gaat. Vaak gelden er ook lokale keuren van waterschappen die de minimale kerende hoogte en de sterkte van de bovenrand vastleggen.
Valbeveiliging is een ander kritisch punt. Zodra de deksloof een rand vormt waar mensen kunnen lopen, treden de regels voor balustrades en hekwerken in werking. De sterkte van de bevestiging aan de deksloof moet dan aantoonbaar zijn. Dit voorkomt dat een leuning bij de eerste de beste duw bezwijkt. Het is een optelsom van technische normen die samen de integriteit van de kade waarborgen.
De deksloof vindt zijn oorsprong in de vroege waterbouw. Oorspronkelijk was het een pragmatische oplossing voor houten beschoeiingen. Individuele palen en planken hadden de neiging om door gronddruk onafhankelijk van elkaar te gaan wijken. Men koppelde deze koppen met zware eikenhouten balken. Pen-en-gatverbindingen hielden de boel bij elkaar. Ambachtelijk handwerk. Deze vroege sloven dienden ook een tweede doel: het beschermen van de kopse kant van het hout tegen inwatering en rotting.
Met de industriële revolutie kwam de stalen damwand. De uitvinding van het Larssen-profiel rond 1902 zorgde voor een schaalvergroting in de civiele techniek. Houten balken voldeden niet langer voor de enorme krachten die deze stalen schermen opvingen. De deksloof transformeerde. In eerste instantie werden stalen hoekprofielen en platen met klinknagels op de damwanden bevestigd. Later, met de opkomst van de elektrische lastechniek in de jaren '30 en '40, werd de verbinding tussen wand en sloof star en onwrikbaar. Het werd een integraal onderdeel van de constructie.
Na de Tweede Wereldoorlog verschoof de aandacht naar beton. De wederopbouw vroeg om duurzamere kades. De deksloof evolueerde van een losse afdekking naar een zware, gewapende betonbalk die vaak monolithisch verbonden was met de achterliggende constructie. In de jaren '70 en '80 volgde een standaardisatiegolf. Prefabricage deed zijn intrede. De nadruk verschoof van puur constructieve noodzaak naar een combinatie van stabiliteit, snelle montage en de integratie van nutsleidingen en straatmeubilair. Van een simpele afdekker tot een multifunctioneel knooppunt in de infrastructuur.
Joostdevree | Nl.wikipedia | Encyclo | Tosec | Prorail | Gebrdekoning