De uitvoering van een BREEAM-certificeringstraject voor een gebouw is een proces dat zich doorgaans over meerdere projectfasen uitstrekt. Het begint niet zelden al bij de initiële projectdefinitie, wanneer de ambities voor duurzaamheid nauwkeurig worden vastgesteld. Een BREEAM-expert of -assessor, gespecialiseerd in de betreffende beoordelingsrichting, begeleidt de projectorganisatie; hij of zij vertaalt de complexe BREEAM-criteria naar concrete actiepunten voor het ontwerp- en bouwteam.
Gedurende de ontwerpfase verzamelt het projectteam, onder leiding van de assessor, de benodigde bewijslast. Dit omvat een breed scala aan documenten: denk aan technische specificaties, energieprestatieberekeningen, milieukundige rapportages over materialen, en plannen voor waterbeheer of afvalminimalisatie. Op basis hiervan wordt een ontwerpbeoordeling uitgevoerd, resulterend in een voorlopige BREEAM-score en, indien succesvol, een ontwerpcertificaat.
Zodra de bouw is afgerond, volgt de post-constructie fase. Hierbij draait het om het aantonen dat de voorgenomen duurzaamheidsmaatregelen daadwerkelijk zijn geïmplementeerd en functioneren zoals gepland. Fotografisch bewijs, opleverrapporten, testresultaten van installaties en operationele handleidingen zijn hierbij van belang. Al deze informatie wordt opnieuw door de assessor verzameld en geverifieerd. Uiteindelijk wordt het complete dossier ingediend bij de licentiehouder van BREEAM, die via een onafhankelijke kwaliteitscontrole de definitieve certificering toekent. Het resultaat is een officieel BREEAM-label, variërend in niveau van 'Pass' tot 'Outstanding', wat de duurzaamheidsprestatie van het gerealiseerde gebouw objectief bevestigt.
De term ‘BREEAM Gebouw’ is niet zo eenduidig als het klinkt; het is eerder een paraplu voor diverse toepassingen van de BREEAM-methodiek, elk specifiek afgestemd op een fase in de levenscyclus van een bouwwerk of zelfs een hele gebiedsontwikkeling. Want inderdaad, niet elk gebouw is hetzelfde, net zomin als elke projectfase. Denk niet alleen aan het ‘BREEAM-label’ dat een nieuw kantoor krijgt, maar ook aan de beoordeling van bestaande complexen of ingrijpende renovaties. Een belangrijke nuance, die vaak over het hoofd wordt gezien.
Laten we dieper ingaan op de voornaamste varianten die je in de praktijk tegenkomt:
Naast deze toepassingsgebieden kent BREEAM ook verschillende prestatiegradaties, de zogenaamde certificeringsniveaus. Van een ‘Pass’ voor projecten die aan de basisvereisten voldoen, via ‘Good’, ‘Very Good’ en ‘Excellent’, tot het ultieme ‘Outstanding’. Elk niveau vertegenwoordigt een hogere graad van duurzaamheidsprestatie, een ambitieuzer doel voor het projectteam. Het ‘BREEAM-certificaat’ of ‘BREEAM-score’ is dus altijd gekoppeld aan zowel de variant van de methodiek als het behaalde niveau.
Een concept is één ding, maar hoe manifesteert een 'BREEAM Gebouw' zich dan concreet in de dagelijkse bouwpraktijk? Want uiteindelijk draait het om meer dan een certificaat aan de muur; het gaat om de praktische implicaties, de keuzes die gemaakt worden, de impact die het heeft op het bouwproces en het uiteindelijke gebruik. Daar liggen de echte verhalen.
Stel, een projectontwikkelaar heeft het plan om een gloednieuw kantoorgebouw te realiseren in een stadscentrum. Ambitie? Een BREEAM-NL Nieuwbouw certificaat op niveau 'Excellent'. Dat betekent al in de vroege ontwerpfase dat niet alleen gekeken wordt naar esthetiek en functionaliteit, maar ook naar de energieprestatie, de herkomst van materialen – zijn ze circulair, lokaal geproduceerd, of voorzien van keurmerken? – en hoe regenwater wordt opgevangen en hergebruikt. Zelfs de biodiversiteit op het terrein en de nabijheid van openbaar vervoer tellen mee. Een compleet plaatje, dus.
Of neem een bestaand schoolgebouw uit de jaren zeventig, dat dringend aan renovatie toe is. Hier komt BREEAM-NL Renovatie en Transformatie in beeld. De focus verschuift dan naar het minimaliseren van afval tijdens de sloop, het efficiënt isoleren van de gevels en daken, het installeren van energiezuinige ventilatiesystemen, en wellicht het plaatsen van zonnepanelen. De oude structuur behouden, maar met een drastisch verbeterde duurzaamheidsprestatie; dat is de essentie. Je pakt niet zomaar wat aan, je volgt een methode.
En dan is er nog de vastgoedbeheerder van een grootschalig appartementencomplex die de operationele kosten wil drukken en de milieu-impact wil verlagen. Met BREEAM-NL In-Use worden de prestaties van het gebouw in bedrijf gemeten. Hoeveel energie verbruikt de liftinstallatie? Is er lekkage in het waterleidingsysteem? Wordt afval efficiënt gescheiden door de bewoners? Dit is geen eenmalige beoordeling, maar een continu proces van monitoren, bijsturen en optimaliseren. De praktijk leert dat juist hier enorme winst te behalen valt.
BREEAM-certificering, een vrijwillig stelsel voor het meten van de duurzaamheidsprestaties van gebouwen, staat los van de wettelijk verplichte minimumstandaarden. Toch is er een onmiskenbare relatie. Waar BREEAM projecten stimuleert om een bovengemiddelde duurzaamheidsprestatie te leveren, vormen nationale wetten en regelgeving de basis, het absolute minimum waaraan elk bouwproject moet voldoen.
De voornaamste Nederlandse wet die hier van invloed is, is de Omgevingswet. Sinds 1 januari 2024 bundelt deze wetgeving regels voor de fysieke leefomgeving. Ze stelt kaders voor een veilige en gezonde leefomgeving, én voor duurzame ontwikkeling. Hoewel de Omgevingswet geen BREEAM-certificering verplicht, sluit de methodiek van BREEAM naadloos aan bij de bredere doelstellingen van duurzaamheid en milieukwaliteit die de wet nastreeft. Het behalen van een BREEAM-label kan dan ook dienen als een krachtig bewijs dat een project de ambities van de Omgevingswet niet alleen haalt, maar vaak ruim overtreft.
Vervolgens is er het Besluit bouwwerken leefomgeving (BBL), voorheen bekend als het Bouwbesluit. Dit besluit bevat concrete technische eisen voor bouwconstructies op het gebied van veiligheid, gezondheid, bruikbaarheid, energiezuinigheid en milieu. Denk hierbij aan de eisen voor Bijna Energie Neutrale Gebouwen (BENG). BREEAM-criteria omvatten doorgaans een veel breder scala aan duurzaamheidsaspecten en gaan vaak dieper dan de BBL-eisen. De BREEAM-beoordeling van energieprestaties, watergebruik of de milieu-impact van materialen integreert impliciet de noodzaak om aan de BBL te voldoen, terwijl het tegelijkertijd stimuleert om verder te gaan dan de wettelijke grenzen. Een BREEAM-gecertificeerd gebouw voldoet zodoende altijd aan de BBL, en meestal met ruime marge.
De kiem voor wat we nu kennen als BREEAM werd gelegd in het Verenigd Koninkrijk, begin jaren negentig van de vorige eeuw. Het was het Building Research Establishment (BRE) dat de noodzaak zag, de roep om een gestandaardiseerde methodiek voor het evalueren van de milieuprestaties van gebouwen steeds luider horen. Daarvoor bestonden er eigenlijk geen integrale kaders; duurzaamheid was destijds een nog tamelijk diffuus begrip in de bouwsector, vaak beperkt tot de energieprestatie.
Met de lancering in 1990 introduceerde BREEAM de allereerste alomvattende beoordelingsmethode voor gebouwde omgevingen, een ware pionier op zijn vakgebied. De intentie was helder: de impact van constructies op het milieu kwantificeerbaar maken, verder kijkend dan louter energieverbruik. Al snel werd de methodiek uitgebreid met cruciale categorieën zoals watergebruik, de milieubelasting van materialen, afvalbeheer en zelfs de gezondheid en het welzijn van gebruikers. Het systeem transformeerde van een simpele checklijst naar een gedetailleerd instrument dat alle facetten van duurzaamheid omvatte.
De evolutie stopte niet bij de uitbreiding van criteria. Gaandeweg ontstond de behoefte om niet alleen nieuwe gebouwen te beoordelen, maar ook bestaande complexen en grootschalige renovaties. Hieruit kwamen varianten voort zoals BREEAM In-Use en BREEAM Refurbishment & Fit-Out, die de scope van de beoordeling significant verbreedden. De internationalisering van BREEAM, waarbij lokale marktomstandigheden en regelgeving werden geïntegreerd – denk aan BREEAM-NL voor Nederland – markeerde een volgende cruciale stap. Het gaf de bouwsector een wereldwijd erkende, maar lokaal toepasbare standaard; een krachtig mechanisme om duurzaamheid van concept tot realisatie, en zelfs in operationele fase, te borgen en meetbaar te maken.
Joostdevree | Rvo | En.wikipedia | Betoniek | Warehousetotaal | Cedelft | Rskgroup | Engie | Richtlijn.breeam | Nl.offipedia | Duurzaamheidscertificering | Thenbs | Cfp | Degroenejongens | W4y | Signify | Gepsafety.co | Denkia