De montage van een blindanker start bij de mechanische koppeling met de houten vloerconstructie. Een stalen strip wordt zijdelings tegen de flank van een balk geplaatst en met robuuste nagels of bouten gefixeerd. De krachtenverdeling vindt hier direct plaats. Aan de gevelzijde wijkt de methode af van standaard verankeringen. In plaats van een volledige doorboring van de muur, wordt er een inkassing in het metselwerk gecreëerd.
Deze uitsparing dient als nest voor de kop van het anker. De kop, die vaak is uitgevoerd als een haak of een korte dwarsstaaf, wordt diep in het hart van de muur gepositioneerd. Mortel omsluit het staal volledig. Geen rozet. Geen schieter. De resterende ruimte in de muur wordt door de metselaar nauwgezet opgevuld met pasmuntjes of halve stenen. Hierbij is de aansluiting op het bestaande voegwerk essentieel voor de onzichtbaarheid. Het anker doet zijn werk in de luwte van het baksteenverband. De gevel blijft een ononderbroken vlak, waarbij de constructieve verbinding tussen de zware buitenmuur en de interne balklaag volledig achter de zichtzijde is weggewerkt.
Constructief gezien onderscheiden we blindankers hoofdzakelijk op basis van de kopvorm die in het metselwerk verdwijnt. De meest voorkomende variant is het haakanker. Hierbij is het uiteinde van de stalen strip haaks omgezet. Het anker grijpt zich zo letterlijk vast achter de stenen. Soms is deze kop gespleten. Men spreekt dan van een gevorkt blindanker of spreidanker. Deze vorm vergroot het contactoppervlak met de mortel en de omliggende bakstenen aanzienlijk. Meer grip. Hogere uittrekkracht.
Er bestaat een wezenlijk verschil met het 'verzonken anker'. Waar een standaard muuranker met een schieter soms in een diepe nis wordt geplaatst en daarna simpelweg wordt dichtgezet met specie, heeft een puur blindanker nooit een losse schieter of sleutel. Het is één solide geheel. Een starre verbinding zonder mechanische speling. Geen rozet. Geen sieraad. Puur staal in de kern van de muur.
In de restauratiepraktijk duikt ook vaak het ingelegde anker op. Deze variant rust op een dwarsstaafje dat horizontaal in een voeg of een speciaal uitgekapte ruimte ligt. In tegenstelling tot moderne chemische ankers, die volledig vertrouwen op chemische adhesie, levert het klassieke blindanker zijn weerstand door de mechanische blokkade binnen het baksteenverband. De materiaalkeuze varieert van historisch smeedijzer tot modern roestvast staal. Vooral bij herstelwerkzaamheden is RVS de standaard. Het voorkomt het beruchte 'opdrukken' van de gevelschil door oxidatie.
Een statig negentiende-eeuws herenhuis langs een gracht. De gevel is een strak, ononderbroken vlak van verblendsteen. Geen zichtbare schieters of rozetten die het ritme verstoren. Hier is de kans groot dat blindankers de houten balklaag aan de voorgevel koppelen. De bewoner merkt er niets van, totdat er een lichte horizontale scheur ontstaat precies op de hoogte van de verdiepingsvloer.
Tijdens een restauratieproject komt de situatie vaak naar voren. Een aannemer verwijdert een rotte balkkop en ontdekt een verroeste stalen strip die diep in het hart van de muur verdwijnt. In plaats van een modern renovatieanker met een chemische verankering, kiest de monumentenzorg hier vaak voor een nieuw rvs-blindanker. Zo blijft het historische gevelbeeld behouden. Geen concessies aan de esthetiek.
Soms is de aanwezigheid van een blindanker pas zichtbaar bij strijklicht. Een ervaren inspecteur speurt dan naar een minieme bolling in het metselwerk. Het 'opdrukken' van de steen door een corroderend anker. Een ander herkenningspunt is een afwijkende voegkleur op regelmatige afstanden. Dit duidt vaak op een plek waar in het verleden stenen zijn uitgehakt om de ankers te plaatsen of te inspecteren. Discreet, maar voor het getrainde oog herkenbaar.
De constructieve integriteit van een gebouw is juridisch verankerd in het Besluit bouwwerken leefomgeving (BBL). Veiligheid gaat voor alles. Wanneer blindankers hun functie verliezen door corrosie, voldoet het bouwwerk vaak niet meer aan de fundamentele eisen voor stabiliteit en bezwijken. Dit is een kritiek punt. Bij renovatie of vervanging moeten deze verbindingen getoetst worden aan de vigerende belastingsfactoren zoals omschreven in de Eurocodes. Specifiek NEN-EN 1996 voor metselwerkconstructies is hier de leidraad. Geen discussie mogelijk.
Voor monumentale panden speelt de Erfgoedwet een doorslaggevende rol. Deze wet beschermt de esthetische en historische waarde van een gevel. Een blindanker is daar een essentieel onderdeel van. Het simpelweg vervangen van een onzichtbaar anker door een modern muuranker met een zichtbare schieter is vaak verboden. Dat zou het gevelbeeld onaanvaardbaar verstoren. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed hanteert strikte richtlijnen waarbij het behoud van het oorspronkelijke, gladde metselwerkbeeld vooropstaat. Restauratiearchitecten moeten hier navigeren tussen constructieve noodzaak en historisch behoud.
Aansprakelijkheid vormt een ander juridisch facet. Een constructeur moet de uittrekkracht van een verankering kunnen onderbouwen. Oude blindankers missen vaak de benodigde documentatie over materiaalsterkte en hechting. In de praktijk betekent dit dat bij ingrijpende functiewijzigingen de constructie volledig moet worden getoetst aan de normen voor bestaande bouw. Vaak volgt daaruit de verplichting om nieuwe, rvs-gebaseerde blindankers aan te brengen die voldoen aan de mechanische eisen van de NEN-normen, zonder dat de historische gevelschil visueel wordt aangetast.
Strakke gevels vroegen om nieuwe oplossingen. Halverwege de negentiende eeuw verschoof het architecturale ideaal naar een glad en ononderbroken gevelbeeld, waarbij de constructieve noodzaak van muurankers botste met de esthetiek van het neoclassicisme en de latere neostijlen. Smeden moesten hun werkwijze radicaal aanpassen. Voorheen waren muurankers met sierlijke schieters of robuuste sleutels een trots teken van degelijkheid en status. De opkomst van rijke herenhuizen en monumentale utiliteitsbouw dwong deze verbindingen echter naar de achtergrond. Letterlijk. De smid verving de zichtbare kop door een haak of een dwarsstaaf die binnen het metselwerk viel. Geen sieraad meer. Alleen nog pure functie in het verborgene.
De transitie van handgesmeed ijzer naar industrieel vervaardigd staal markeerde een technisch kantelpunt in de constructiegeschiedenis. Vroege blindankers kampten vaak met een fundamenteel probleem: een totaal gebrek aan bescherming tegen oxidatie. Waar een zichtbaar anker regelmatig werd geschilderd of behandeld tegen de weersinvloeden, bleven deze verborgen elementen vaak onbehandeld achter de stenen schil liggen. Vochtinslag in het poreuze metselwerk leidde onvermijdelijk tot corrosie. Het ijzer zette uit. Het metselwerk bezweek onder de interne druk. Pas met de brede introductie van verzinktechnieken en veel later de toepassing van roestvast staal in de twintigste eeuw werd dit risico constructief beheersbaar. De geschiedenis van het blindanker is daarmee niet alleen een verhaal van esthetische verandering, maar ook een harde les in de materiaalkunde binnen een agressief milieu.