De realisatie van het binnenblad begint direct op de funderingsconstructie. Hier wordt meestal een kimlaag aangebracht, vaak bestaande uit een drukvaste, isolerende steen, om een waterpas basis te creëren en koudebruggen bij de vloeraansluiting te beperken. Vanuit deze basis wordt de wand opgetrokken. Bij kalkzandsteen, een veelgebruikt materiaal, vindt verwerking plaats door middel van verlijming van grote elementen of blokken. Dit proces verloopt snel. De wanden vormen direct een stabiele schijf voor het gebouw.
Tijdens het optrekken van de wand worden spouwankers in de lintvoegen of via boorverbindingen aangebracht. Deze ankers dienen een dubbel doel: ze fixeren de later aan te brengen isolatieplaten en vormen de mechanische koppeling met het buitenblad. Voor de stabiliteit van de totale gevelconstructie is het aantal ankers per vierkante meter strikt bepaald door de constructeur. Bij de aansluiting met verdiepingsvloeren rusten de vloerelementen direct op het binnenblad, waarbij oplegvilt of een mortelbed wordt toegepast voor een gelijkmatige drukverdeling.
Muuropeningen voor ramen en deuren worden tijdens de ruwbouwfase uitgespaard. Stelprofielen markeren de exacte posities van de kozijnen. Lateien van beton of staal vangen de belasting boven deze openingen op en dragen de krachten af naar de naastgelegen wanddelen. De luchtdichting is een proces dat parallel loopt aan de constructie. Naden bij de vloeraansluitingen, kozijnkaders en dakvoeten worden gedicht met folies, tapes of gespoten afdichtingen om ongecontroleerde infiltratie te voorkomen. Pas nadat het binnenblad volledig staat en de spouwankers zijn gepositioneerd, start de montage van de isolatieschil en de afwerking met het buitenblad.
Kalkzandsteen voert de boventoon in de Nederlandse woningbouw. Men kiest hierbij meestal voor lijmelementen. Dit werkt snel. Het materiaal biedt een enorme massa, wat gunstig is voor de warmteaccumulatie en geluidsisolatie tussen woningen. Beton vormt een alternatief voor projecten met extreme belasting of hoogbouw; denk aan gietbouw of prefab wanden die kant-en-klaar op de bouwplaats arriveren. Dan zijn er de keramische snelbouwstenen. Deze roodachtige, gebakken blokken met hun kenmerkende perforaties reguleren vocht uitstekend en geven een traditioneel robuust gevoel aan de constructie.
Lichtgewicht varianten winnen aan populariteit bij specifieke toepassingen. Cellenbeton, in de volksmond vaak gasbeton genoemd, combineert een laag eigen gewicht met een relatief hoge intrinsieke isolatiewaarde. Het is kinderlijk eenvoudig te zagen en te frezen voor leidingwerk. Ideaal voor aanbouw of situaties waar de fundering minder zwaar belast mag worden. In de houtskeletbouw (HSB) bestaat het binnenblad uit een houten stijl- en regelwerk, opgevuld met isolatiemateriaal en afgewerkt met plaatmateriaal. Hier spreken we van een samengesteld binnenblad. Het is droge bouw. Geen droogtijden, direct belastbaar.
| Kalkzandsteen | Steenachtig | Hoge druksterkte, grote thermische massa |
| Beton | Gegoten/Prefab | Maximale stabiliteit en geluidsreductie |
| Cellenbeton | Lichtgewicht | Isolerend vermogen, makkelijk bewerkbaar |
| Keramische blokken | Gebakken | Goede vochtregulatie en vormvastheid |
| Hout (HSB) | Systeemelement | Zeer hoge isolatiewaarde, snelle montage |
De term binnenspouwblad wordt vaak als synoniem gebruikt. Dat is correct. Toch is er een wezenlijk verschil met een reguliere binnenwand of scheidingswand. Een scheidingswand splitst enkel de ruimte en draagt doorgaans niets anders dan zichzelf. Het binnenblad is de drager. De ruggengraat. Zonder dit blad rusten de verdiepingsvloeren nergens op en verliest het buitenblad zijn stabiliteit door gebrek aan koppeling. In de volksmond hoor je soms 'binnenmuur', maar die term is te vaag voor de constructeur. Het gaat hier specifiek om de binnenzijde van de schil.
Soms ontstaat er verwarring bij massieve muren zonder spouw. Daar is geen sprake van een binnenblad, maar simpelweg van een steensmuur of een monolithische wand. Het concept binnenblad bestaat enkel bij gratie van de spouwconstructie. Bij renovaties van oude panden wordt soms een 'voorzetwand' geplaatst die de functie van een binnenblad overneemt om isolatie mogelijk te maken; men spreekt dan van het creëren van een nieuwe spouw.
Stel je een nieuwbouwproject voor waar de ruwbouw net is gestart. Je ziet grote, grijze vlakken van kalkzandsteen omhoogschieten terwijl er nog geen baksteen te bekennen is. Dit is het binnenblad in zijn puurste vorm. De lijmploeg zet de wanden in een moordend tempo neer. De spouwankers steken al als kleine antennes uit het oppervlak. Ze wachten op de isolatie. Zonder deze stabiele basis zou het buitenblad bij de eerste storm simpelweg omwaaien.
Bij de transformatie van een oude fabriek naar loftwoningen zie je vaak een andere aanpak. De oorspronkelijke buitenmuren zijn massief en laten vocht door. Hier wordt aan de binnenzijde een nieuw binnenblad van cellenbeton of een houtskelet-voorzetwand geplaatst. Dit nieuwe blad neemt de dragende functie van de verdiepingsvloeren over. De oude gevel fungeert vanaf dat moment slechts als esthetische schil. Het binnenblad creëert de broodnodige spouw voor ventilatie en isolatie.
Denk ook aan een eenvoudige garageuitbouw. De aannemer kiest hier vaak voor keramische snelbouwblokken voor het binnenblad. Het is robuust materiaal. Je ziet de metselaar de blokken stapelen en direct de kozijnen stellen tegen dit binnenspouwblad aan. De latei boven het raam rust volledig op dit blad. Pas weken later, als het dak er al op ligt en de constructie waterdicht is, komt de gevelsteen in beeld om het geheel af te werken.
De wet kent geen emotie bij een binnenblad. Het draait enkel om prestaties. Het Besluit bouwwerken leefomgeving (BBL) vormt het vigerende kader waarbinnen de constructieve veiligheid en de energetische kwaliteit van de gebouwschil zijn vastgelegd. Mechanische sterkte is hierbij een harde eis. De Eurocode 6, formeel bekend als NEN-EN 1996, dicteert de rekenregels voor het ontwerp van metselwerkconstructies; een binnenblad dat bezwijkt onder de belasting van een kanaalplaatvloer leidt direct tot een onbewoonbaar verklaard pand. Veiligheid staat voorop.
Sinds de invoering van de BENG-normen voor bijna energieneutrale gebouwen is de rol van het binnenblad in de thermische schil stringenter geworden. Hoewel de isolatie zelf de warmteweerstand levert, moet de constructie als geheel voldoen aan de minimale Rc-waarden. De luchtdichtheidseisen uit het BBL dwingen tot een uiterst nauwkeurige uitvoering van de aansluitingen. Denk aan de overgang van de kimlaag naar de fundering of de aansluiting met de dakconstructie. Geen kieren. Geen ongewenste infiltratie.
Geluidsisolatie vormt een ander cruciaal aspect dat in NEN 5077 is vastgelegd. Het binnenblad fungeert vaak als de noodzakelijke massa om aan de geluidseisen tussen verblijfsruimtes of woningen onderling te voldoen. Met de komst van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) is de bewijslast voor de aannemer verschoven. Er moet aantoonbaar gebouwd worden volgens het goedgekeurde ontwerp van de constructeur. Dit betekent dat het aantal spouwankers en de kwaliteit van de mortel of lijmverbindingen exact moeten overeenkomen met de berekeningen om juridische claims in de toekomst te voorkomen. Leg alles vast op beeld. Controleer de ankerpatronen. Het dossier bevoegd gezag is onverbiddelijk.
Eeuwenlang was het concept van een binnenblad simpelweg niet aanwezig in de Nederlandse bouwkunst. Muren waren massief. Men stapelde bakstenen in verband tot een dikte van anderhalf of twee steen om vocht buiten te houden en de verdiepingsvloeren te dragen. De introductie van de spouwmuur aan het einde van de negentiende eeuw veranderde alles. Architecten zochten naar een oplossing voor het doorslaan van regenwater op de gevels. De muur werd gesplitst. Aanvankelijk waren beide bladen nog van baksteen en vaak even dik, waarbij de constructieve noodzaak nog niet altijd eenduidig bij het binnenste deel lag.
De echte verschuiving vond plaats tijdens de wederopbouw na 1945. Efficiency werd de norm. Baksteen bleef gereserveerd voor het zichtwerk aan de buitenzijde, terwijl voor de binnenzijde naar goedkopere en grotere formaten werd gezocht. Betonsteen en later kalkzandsteen deden hun intrede. Het binnenblad nam de rol van primaire drager volledig over. Het buitenblad degradeerde tot een beschermende regenschil. In de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw werd deze scheiding van functies gestandaardiseerd in de bouwregelgeving. Het binnenblad werd de ruggengraat waarop de opkomende prefab betonvloeren rustten.
De oliecrisis van 1973 dwong tot een nieuwe technische evolutie. Voorheen was de spouw leeg. Nu moest er isolatie in. Dit stelde hogere eisen aan de precisie van het binnenblad; de binnenzijde moest ineens luchtdicht worden afgewerkt om warmteverlies te beperken. Waar men vroeger metselde met kalkmortel, verschenen in de jaren tachtig en negentig de eerste lijmtechnieken voor kalkzandsteen. Dit veranderde de bouwplaats. De snelheid ging omhoog. De toleranties werden kleiner. Vandaag de dag is het binnenblad een hoogwaardig technisch onderdeel dat met computergestuurde precisie als elementenbouw of prefab betonwand wordt geplaatst, ver verwijderd van de ambachtelijke steensmuur van weleer.