In de waterbouw en bij dijkversterkingen krijgt de uitvoering vaak een extra laag complexiteit. Men brengt hier regelmatig een scheidingsvlies of geotextiel aan op het horizontale vlak om uitspoeling van fijne deeltjes te voorkomen. Daarna volgt de afdekking. Dit kan een laag klei zijn voor begroeiing, maar bij stroomgevoelige locaties kiest men voor een bestorting van breuksteen of granulair materiaal. De massa van het aangebrachte materiaal op het banket dient dan direct als tegendruk tegen de achterliggende grondmassa.
Bij infrastructurele werken zoals spoorbanen of verdiepte wegen fungeert de uitvoering van het banket als een integrale werkfase voor de verdere afwerking. Het oppervlak wordt onder een flauw afschot gelegd. Meestal één tot vier procent. Dit garandeert dat hemelwater gecontroleerd wegstroomt naar de bermgreppels. De breedte van de constructie wordt tijdens de uitvoering vaak afgestemd op de draaicirkel van inspectievoertuigen of de breedte van maaimachines. Het is een proces van continu meten en bijsturen. Geen losstaand object, maar een strategische onderbreking in het geometrische ontwerp van de helling.
Stelt u zich een diepe weginsnijding voor bij de aanleg van een nieuwe snelweg. De helling naar beneden is imposant en steil. Halverwege die helling ziet u plotseling een horizontaal terras van drie meter breed, keurig ingezaaid met gras. Dit is het banket. Hier staat een maaimachine geparkeerd die even rust, veilig horizontaal, terwijl de rest van de wereld schuin naar beneden loopt. Zonder dit plateau zou de machine simpelweg omkantelen tijdens het onderhoud van het talud.
Langs het spoor ziet het er anders uit. Kijk naar het ballastbed, de grijze stenen waar de rails op rusten. Aan de buitenkant van die stenen strook ligt vaak een pad van fijn grind. Het ligt lager dan de rails, maar hoger dan de omliggende sloot. Dat is het banket in zijn meest functionele vorm. Het dient als stabiele voet voor de zware ballast en biedt de spoorwerker een veilige plek om te lopen wanneer er een trein passeert. Geen modderige boel, maar een strak uitgevlakte constructie.
In de waterbouw is het effect subtieler maar cruciaal. Bij een brede rivierarm ziet u soms een strook riet die enkele meters het water in loopt, terwijl de rest van de rivier diep is. Onder dat riet ligt een plasberm, een type banket dat speciaal is aangelegd om de golfslag van passerende vrachtschepen te breken. Het water klotst op het plateau en verliest zijn kracht voordat het de kwetsbare dijkvoet raakt.
Een klassiek voorbeeld vindt u in de vestingbouw van steden als Heusden of Bourtange. Loop over de wal en kijk naar de binnenzijde van de stenen muur. De verhoging in de aarde waar u op staat om over de rand te turen? Dat is de banquette. Een strategische trede. Hierdoor kon een soldaat met één stap omhoog in schietpositie komen, om daarna weer snel naar beneden te stappen voor dekking achter de borstwering. Het is pure geometrie toegepast op menselijke maat en militaire noodzaak.
Stabiliteit is geen suggestie maar een rekensom. Bij het ontwerp van grondlichamen vormt de NEN-EN 1997-serie (Eurocode 7) het technisch fundament. Deze normen dicteren de rekenregels voor de geotechnische stabiliteit van taluds en dijken. Een banket wordt hierin vaak meegenomen als stabiliserende maatregel om de vereiste veiligheidsfactor tegen afschuiving te behalen. Geometrie volgt de wetten van de mechanica. De dimensionering moet voldoen aan de grenstoestanden die in deze normen zijn vastgelegd.
In de waterbouw is de Omgevingswet het leidende kader voor de fysieke leefomgeving. Specifiek voor waterkeringen is de 'Legger' van het waterschap van cruciaal belang. Dit juridisch bindende document legt de exacte afmetingen, vorm en constructie van waterkerende elementen vast. Een banket of plasberm is daar integraal onderdeel van. Het is verboden om zonder vergunning wijzigingen aan te brengen in het profiel dat in de Legger is gedefinieerd. Onderhoudsplichten zijn hier direct aan gekoppeld. Wie het banket beheert, moet zorgen dat de functie behouden blijft.
Toegankelijkheid is een wettelijke eis voor onderhoud. De Arbeidsomstandighedenwet (Arbowet) dwingt ontwerpers ertoe om veilige werkplekken te creëren. Een inspectiebanket moet daarom breed genoeg zijn voor het beoogde materieel, zoals maaimachines of sondeerwagens. Bij spoorweginfrastructuur gelden specifieke interne normen van ProRail. Deze voorschriften bepalen de minimale afstand en breedte van het banket. Het dient daar als veilige vluchtweg en werkstrook voor baanwerkers. Veiligheid door ontwerp. Geen ruimte voor vrije interpretatie in de uitvoering.
Van verdedigingswerk naar civiele techniek. De oorsprong van het banket ligt diep verankerd in de vroegmoderne vestingbouw, waar de 'banquette' als tactisch element diende om infanteristen boven de borstwering uit te laten vuren zonder de volledige dekking van de wal op te geven. Geometrie als wapen. Ingenieurs zoals Vauban standaardiseerden deze profielen in de zeventiende eeuw om de defensieve vuurkracht te maximaliseren. Het was een noodzakelijke trede in een militair systeem.
Met de opkomst van grootschalige infrastructuur in de negentiende eeuw verschoof de focus. Van militaire defensie naar grondmechanica. Bij het graven van de eerste grote kanalen en de aanleg van spoorwegtaluds ontdekte men dat een ononderbroken helling bij verzadiging simpelweg bezweek onder haar eigen gewicht. Ingenieurs herintroduceerden de horizontale onderbreking. Niet meer voor de soldaat, maar om de afschuifspanning te reduceren. De banquette werd banket. De transitie naar de moderne weg- en waterbouw was hiermee definitief.
In de loop van de twintigste eeuw raakte de constructie volledig genormaliseerd binnen de geotechniek. De introductie van de Eurocodes en specifieke richtlijnen voor waterveiligheid veranderde het banket van een pragmatische oplossing in een exact berekend onderdeel van het grondlichaam. Tegenwoordig zien we een verdere evolutie richting ecologie. De plasberm is de modernste nazaat van dit principe. Techniek ontmoet natuurbehoud. Het banket is niet langer slechts een stabilisatiemaatregel; het is een multifunctioneel instrument geworden voor inspectie, natuurontwikkeling en waterbeheersing.