De realisatie van een ambo start met de exacte plaatsbepaling binnen het liturgisch centrum. Positie is alles. Bij een vaste ambo wordt de vloerconstructie eerst geanalyseerd op draagkracht, aangezien massieve natuurstenen elementen aanzienlijke puntlasten veroorzaken. Constructeurs moeten vaak extra verstevigingen aanbrengen onder de dekvloer. Dit voorkomt scheurvorming in historische gewelfstructuren of verzakkingen in houten balklagen. De verankering zelf geschiedt meestal via mechanische of chemische ankers die diep in de constructieve ondervloer grijpen.
Het proces van montage bij zware elementen vraagt om specifieke logistiek binnen de beperkte ruimte van een kerkinterieur. Geen grote kranen. Men gebruikt vaak verrijdbare portalen of vijzels om de blokken natuursteen op hun plek te manoeuvreren. De aansluiting tussen het spreekgestoelte en de kerkvloer krijgt extra aandacht om een visuele eenheid te waarborgen. Bij restauraties wordt vaak gekozen voor kalkmortels die flexibel genoeg zijn om minieme zettingen op te vangen zonder dat het gesteente barst. Moderne varianten van staal of glas worden vaak blind gemonteerd. De verbindingen zijn dan onzichtbaar weggewerkt in de vloerplaat. Akoestiek speelt een rol in de afwerking. Soms wordt er in de constructie al rekening gehouden met de integratie van geluidstechniek en bekabeling voor microfoons, die via uitgespaarde sparingen in de kern van de ambo naar beneden worden geleid.
De ambo manifesteert zich in twee hoofdvormen: de statische en de mobiele variant. Een vaste ambo is vaak een integraal onderdeel van de architectuur van het priesterkoor, uitgevoerd in zware materialen zoals marmer, travertijn of beton. Deze types zijn onwrikbaar. Ze vereisen een specifieke fundering. Mobiele ambo's bieden meer flexibiliteit in multifunctionele kerkgebouwen waar de inrichting moet kunnen wijken voor concerten of grotere bijeenkomsten. Deze lichtere constructies van hout, glas of staal kunnen eenvoudig worden verplaatst, maar missen vaak de monumentale uitstraling van hun stenen tegenhangers.
Termen worden vaak door elkaar gehaald. Onterecht. De ambo is fundamenteel anders dan de preekstoel of kansel. Waar een kansel meestal hoog aan een schipkolom hangt en voorzien is van een klankbord, staat de ambo op een bescheidener hoogte op de grens van het koor en het schip. De ambo is bedoeld voor de schriftlezingen. De kansel voor de preek. In de moderne praktijk vervaagt dit verschil omdat de ambo beide functies overneemt. Toch blijft de architectonische impact verschillend. Een simpele lezenaar is slechts een functioneel object. Een ambo is een liturgisch brandpunt. Een lezenaar kan een inklapbaar statief zijn, maar een ambo heeft massa en een vaste plek binnen de liturgische drie-eenheid van altaar, ambo en zetel.
In de vroege kerkarchitectuur zag men regelmatig de dubbele ambo. Twee aparte spreekgestoeltes aan weerszijden van het koor. De zuidelijke zijde diende voor de epistellezing. De rijkere, noordelijke zijde was gereserveerd voor het evangelie. Vandaag de dag is dit zeldzaam. Men kiest nu bijna uitsluitend voor één enkelvoudige ambo die centraal de focus op het Woord belichaamt. In oosters-orthodoxe kerken vindt men soms nog een verhoging midden in de kerk, de ambon, die een andere ruimtelijke werking heeft dan de westerse variant tegen de koorrand.
Een massief blok natuursteen in een dorpskerk. Prachtig, maar de onderliggende middeleeuwse overwelving van de crypte protesteert. Hier volstaat geen simpele plaatsing. De aannemer moet eerst een gewichtsverdelende plaat instorten onder de natuurstenen vloer om de puntlast te spreiden. Zo wordt de ambo een onwrikbaar onderdeel van het interieur zonder dat de kelder eronder bezwijkt. Stabiel en veilig.
Denk ook aan een herbestemmingstraject. Een moderne ambo van cortenstaal in een neogotische omgeving. Contrast werkt. De uitdaging zit hem hier vaak in de bevestiging op een oneffen vloer van oude estriken. Men gebruikt stelbouten die later met een krimpvrije mortel worden aangegoten. Het resultaat oogt haast zwevend, terwijl het object constructief muurvast staat. Geen gewiebel tijdens de lezing.
Bekabeling is vaak een doorn in het oog bij minimalistische ontwerpen. Bij een strakke ambo van geborsteld rvs zie je geen losse snoeren. De installateur boort vooraf een sparing door de vloer direct naar de kruipruimte. De microfoonaansluiting zit volledig verzonken in het bovenblad, de kabel loopt onzichtbaar door de holle schacht naar beneden. Functionele techniek, esthetisch weggewerkt. In een multifunctionele kerkruimte zie je weer andere oplossingen. Een eikenhouten ambo op verborgen zwenkwielen met een krachtig remmechanisme. Tijdens de dienst een statisch ankerpunt op het priesterkoor, na afloop rol je het geheel moeiteloos opzij voor een concertopstelling.
De Erfgoedwet is bij de installatie van een vaste ambo vaak het belangrijkste kader. Vooral in rijksmonumenten. Elke ingreep in de constructieve vloer of de historische ruimtelijke indeling vereist een omgevingsvergunning voor een monumentenactiviteit. Geen uitzonderingen. De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed beoordeelt hierbij of de nieuwe toevoeging de monumentale waarden niet aantast. Constructieve veiligheid is verankerd in het Besluit bouwwerken leefomgeving. Puntlasten berekenen. Eurocodes toepassen voor vloerbelasting. Oude gewelfconstructies onder het koor kunnen bezwijken onder het gewicht van een massief natuurstenen object, waardoor een constructeur moet aantonen dat de stabiliteit gewaarborgd blijft. De berekening moet altijd ter toetsing worden voorgelegd aan het bevoegd gezag bij ingrijpende wijzigingen.
Toegankelijkheid speelt een steeds grotere rol. De richtlijnen voor integrale toegankelijkheid suggereren dat liturgische plekken voor iedereen bereikbaar moeten zijn, wat bij een verhoogde ambo vraagt om creatieve oplossingen zoals flauwe hellingbanen of beperkte opstaphoogtes. Arbonormen zijn indirect relevant voor de spreker. Denk aan de hoogte van de lessenaar en de verlichting. Hoewel een kerk geen standaard kantooromgeving is, moet de veiligheid van de gebruiker centraal staan om valgevaar en fysieke belasting te minimaliseren. Bij herbestemming van het gebouw gelden vaak strengere eisen vanuit het vigerende bestemmingsplan of het omgevingsplan, waarbij de ambo als vast onderdeel van het interieur de gebruiksmogelijkheden kan beïnvloeden.