Achterloopsheid

---

Definitie

Achterloopsheid is een civieltechnisch fenomeen waarbij water langs een kunstwerk stroomt als gevolg van een waterstandsverschil, wat leidt tot uitspoeling van gronddeeltjes en de vorming van holle ruimten.

Omschrijving

Achterloopsheid treedt op wanneer er een significant verschil is in de waterstand aan weerszijden van een waterkerend kunstwerk, zoals een sluis, gemaal of een deel van een dijk, waardoor water de constructie zijdelings kan omzeilen. Deze zijdelingse waterstroom spoelt gronddeeltjes weg, wat resulteert in de vorming van kanalen of holle ruimten langs de constructie. Dit proces verkleint de effectieve kwelweglengte en kan de stabiliteit van het kunstwerk en de omliggende waterkering ernstig in gevaar brengen, mogelijk leidend tot verzakking of zelfs dijkdoorbraak. Het verschijnsel is nauw verwant aan onderloopsheid, waarbij water onder een constructie door stroomt, en piping, dat een geconcentreerde stroming onder dijken en kades betreft. Waar kwel een gelijkmatige, doorgaans niet-problematische waterstroming is, is achterloopsheid een erosief proces dat de structurele integriteit van de waterkering aantast.

Preventieve maatregelen

Om achterloopsheid tegen te gaan, worden vaak verticale schermen of damwanden loodrecht op de richting van de grondwaterstroming naast het kunstwerk geplaatst. Deze schermen verlengen de kwelweg, waardoor de stroomsnelheid van het water afneemt en de kans op erosie vermindert. Een aandachtspunt hierbij is echter dat bij ongelijkmatige zetting van de ondergrond het scherm los kan komen van de constructie, waardoor de beschermende werking verloren gaat. Moderne kwelschermen worden veelal uitgevoerd als stalen damwand.

Vergelijkbare termen

Kwel | Kunstwerk | Piping | Waterkering