De realisatie van een aardgebint start bij de grondslag. Men graaft diepe kuilen op de posities waar de verticale stijlen moeten komen, waarbij een diepte van ruim een meter geen uitzondering is. De houten palen gaan direct de onbewerkte grond in. Terwijl de stijlen loodrecht worden gehouden, vult men de ruimte tussen het hout en de wand van de kuil met de eerder uitgegraven aarde. Soms vermengd met puin of veldstenen.
Het aanstampen gebeurt in dunne lagen. Zeer intensief. Deze mechanische verdichting is noodzakelijk om voldoende zijdelingse weerstand te bieden tegen windbelasting, aangezien een verstevigende funderingsvoet ontbreekt. Om te voorkomen dat het kopshout van de stijl onder het gewicht van de kap wegzakt in de zachte bodem, plaatst men onderin de kuil regelmatig een brede steen of een dikke plak hout als drukverdeler. Een fundering van steen of cement komt er niet aan te pas. De stabiliteit komt voort uit de inklemming.
Zodra de verticale elementen stevig in de bodem verankerd staan, volgt de montage van de bovenbouw. Horizontale gebintbalken verbinden de stijlen onderling. Schoren en korbelen zorgen voor de noodzakelijke stijfheid van het skelet boven de grondlijn. De verbindingen worden meestal uitgevoerd met klassieke pen-en-gatverbindingen, geborgd door houten toognagels, waardoor een samenhangend raamwerk ontstaat dat de krachten direct naar de diepere, ongeroerde grondlagen afvoert.
Binnen de systematiek van het aardgebint maken we onderscheid op basis van de wijze waarop de stijluitgang in de bodem is gezekerd. Er is niet één standaard. Sommige varianten vertrouwen louter op de zijdelingse klemming van de aangestampte grond, terwijl andere gebruikmaken van een zoolstuk. Dit zoolstuk, vaak een dikke houten plank of een platte zwerfkei onderin de kuil, dient als drukverdeler om te voorkomen dat de stijl door de daklast langzaam de diepte in zinkt.
De belangrijkste differentiatie vindt plaats bij de overgang naar het stopegebint. Dit is technisch gezien de opvolger. Waar de stijl bij een aardgebint nog de grond in gaat, rust deze bij een stopegebint op een 'stope' of poer van natuursteen of baksteen boven het maaiveld. De scheidslijn is soms dun. Men ziet regelmatig hybride vormen waarbij de hoofdstijlen van een schuur nog in de grond staan, terwijl de minder zwaar belaste tussenstijlen al op stenen rusten. Het aardgebint is de meest archaïsche vorm. Puur natuur. Kwetsbaar voor rot bij de overgang van lucht naar bodem.
In de volksmond en regionale vaktaal wordt het aardgebint ook wel een 'ingelaten gebint' of 'pootgebint' genoemd. Deze termen benadrukken het feit dat de stijlen als het ware in de aarde zijn gepoot. Het onderscheid met een standvink is essentieel: een standvink is vaak een losstaande, ondersteunende kolom, terwijl een aardgebint altijd onderdeel is van een gekoppelde reeks spanten. Het vormt de ruggengraat van het gebouw.
Het type hout bepaalde de levensduur. Een eikenhouten variant hield het decennia vol, terwijl zachthout vaak binnen een generatie moest worden vervangen of 'opgelapt' door de rotte onderkant af te zagen en de stijl alsnog op een steen te plaatsen. Dit proces markeerde historisch gezien de technologische verschuiving naar fundamenten op afstand van de vochtige bodem.
In een archeologisch openluchtmuseum zie je het aardgebint in zijn meest pure vorm bij de herbouw van een ijzertijdboerderij. Geen betonvloeren of gemetselde poeren die het zicht verstoren. De zware eiken stijlen verdwijnen direct in de goudgele zandgrond. Het geeft het gebouw een archaïsche uitstraling waarbij de constructie letterlijk uit de bodem lijkt te groeien. Bij een storm hoor je het gebinte zuchten, maar de diepe verankering in de ongeroerde grond zorgt ervoor dat het dak geen krimp geeft.
Een oude, vervallen schaapskooi op de hei vormt een ander praktijkvoorbeeld. Hier zie je vaak de keerzijde van deze bouwmethode. De stijlen die ooit diep in de grond stonden, zijn op het maaiveld volledig weggerot door de inwerking van vocht en zuurstof. Wat resteert is een gebouw dat gevaarlijk uit het lood staat. Je ziet dan vaak een pragmatische oplossing van de eigenaar: de rotte paalvoet is afgezaagd en er is met enige haast een grote zwerfkei onder de resterende stijl geschoven om verdere verzakking te voorkomen. Het oorspronkelijke aardgebint is hierdoor ter plaatse getransformeerd tot een geïmproviseerd stopegebint.
Bij eenvoudige kapschuren of schuilhutten voor vee kom je de pootmethode nog wel eens tegen als snelle oplossing. Palen de grond in. Dwarsbalken eroverheen. Klaar. Geen gedoe met funderingsplannen of droogtijden van cement. De paal staat direct in contact met de aarde. Het is een eerlijke, rauwe manier van construeren die direct laat zien waar de krachten blijven. Men accepteert hierbij dat de levensduur beperkt is tot vijftien of twintig jaar, waarna de constructie eenvoudigweg wordt vervangen of verplaatst.
Het Besluit bouwwerken leefomgeving (BBL) vormt het vigerende kader voor elke funderingsvorm. Ook de archaïsche. Voor permanente bouwwerken is een aardgebint nagenoeg onmogelijk te legitimeren binnen de huidige NEN-normen voor constructieve veiligheid. Eurocode 5, vastgelegd in NEN-EN 1995, stelt namelijk stringente eisen aan de duurzaamheid van houtconstructies. Hout in direct contact met de bodem wordt geclassificeerd onder gebruiksklasse 4. Dit is de zwaarste categorie. De onvoorspelbaarheid van biologische degradatie door schimmels en bacteriën maakt een betrouwbare berekening van de restlevensduur uiterst complex. Meestal strandt een moderne vergunningsaanvraag op de fundatieve stabiliteit op lange termijn. Geen pardon voor rot.
Bij historische monumenten of archeologische reconstructies verschuift het juridische brandpunt naar de Erfgoedwet. Behoud is hier het uitgangspunt. Authentieke bouwmethoden moeten soms worden gehandhaafd of gereconstrueerd, mits de publieke veiligheid niet direct in het geding komt. Men zoekt dan vaak naar ontheffingen of alternatieve rekenmethoden om de historische integriteit te bewaren. De wetgeving rondom bodembescherming stelt daarnaast beperkingen aan het gebruik van chemisch verduurzaamd hout. Uitloging van zware metalen of biociden in het grondwater is verboden. Dit dwingt de bouwer tot het gebruik van natuurlijk duurzaam hout van klasse I, zoals onbehandeld Europees eiken of robinia, om aan de milieuhygiënische eisen te voldoen.
Voor tijdelijke constructies gelden vaak soepelere regels. Denk aan seizoensgebonden objecten of lichte agrarische opstallen die minder dan vijftien jaar blijven staan. Hier is het aardgebint soms nog wel toegestaan, mits men kan aantonen dat het bezwijken van een stijl geen gevaar oplevert voor personen. De zorgplicht uit de Omgevingswet blijft echter altijd van kracht. De eigenaar is verantwoordelijk. Regelmatige inspectie van de paalvoet is dan geen luxe maar een noodzaak om aan de algemene veiligheidsnormen te blijven voldoen.
De oorsprong van het aardgebint ligt in de neolithische revolutie. Toen de mens overging op een sedentair bestaan, ontstond de noodzaak voor permanente, zware constructies. In de Lage Landen vormde de ingegraven paal gedurende de ijzertijd en de vroege middeleeuwen de absolute standaard voor het woonstalhuis. Het was een logische keuze. Men benutte de stabiliteit van de ongeroerde bodem om de horizontale krachten van de wind op te vangen zonder complexe schoren. De diepte van de kuil bepaalde de sterkte van het gebouw.
Vanaf de dertiende eeuw trad een cruciale technische verschuiving op in de Europese bouwkunst. Men begreep de kwetsbaarheid van hout op de grensscheiding van lucht en grond. Het maaiveld was de vijand. Waar voorheen een heel gebouw na dertig jaar werd opgegeven vanwege rotte paalvoeten, begon men de stijlen op stenen te plaatsen. Eerst incidenteel. Later systematisch. Dit leidde tot de opkomst van het stopegebint, waarbij de fundering niet langer een gat in de grond was, maar een bovengrondse drager. Het aardgebint werd hierdoor verdrongen naar de periferie van de bouwsector.
In de late middeleeuwen degradeerde de techniek tot een oplossing voor armoedige bijgebouwen of tijdelijke agrarische opstallen. De kennis van het diepe graven bleef echter bewaard in de volksarchitectuur van zandgronden, waar eikenhout ruim voorradig was. Het was een strijd tussen materiaalkosten en levensduur. Een pragmatische keuze. Tegenwoordig is het aardgebint technisch nagenoeg uitgestorven in de reguliere bouw, enkel nog toegepast als bewuste historische reconstructie of binnen de experimentele archeologie om de constructieve logica van onze voorouders te doorgronden.